Accountancy aspecten: hoe moet worden omgegaan met emissierechten in de Jaarrekening & vennootschapsbelasting

Fiscale aspecten t.a.v. emissiehandel: hoe en waar wordt BTW geheven?

Links

Elders op deze site vindt u informatie over werking van emissiehandel, de rol van emissierechten bij klimaatbeleid en CO2-management en de waarde op de
emissiemarkt van emissierechten. Maar hoe beoordeelt de fiscus de emissierechten op de bedrijfsbalans en hoe waarderen accountants emissierechten op
de bedrijfs-jaarrekening? Vragen waarin op deze pagina wordt ingegaan. (bijgewerkt t/m 09.05.06)

CO2 op de Jaarrekening

Besluit directeur-generaal Belastingdienst (2 december 2005, nr. CPP2005/2687M)
Bij de behandeling van het wetsvoorstel inzake NOx-emissierechten (TK 2004-2005, 29766, nr. 3) was toegezegd dat een beleidsbesluit gepubliceerd zal worden, waarin wordt aangegeven hoe de kostprijsbepaling van NOx-emissierechten in het kader van de fiscale voorraadwaardering dient plaats te vinden.

"NOx- en CO2-emissierechten dienen te worden aangemerkt als voorraad. De voorraad dient jaarlijks te worden gewaardeerd op kostprijs of lagere marktwaarde. De kostprijs van zelf opgebouwde NOx-emissierechten mag in het kader van de fiscale voorraadwaardering op nihil worden gesteld.  De CO2-emissierechten die gedurende de eerste planperiode (2005-2007) om niet worden toegewezen door de Minister van VROM en de Minister van EZ worden gewaardeerd op nihil. Aangekochte NOx- en CO2-emissierechten dienen te worden gewaardeerd op de aankoopprijs vermeerderd met eventuele aankoopkosten.

Achtergrond: Onderscheid tussen een Hedger en een Trader
In het algemeen moet men een onderscheid maken tussen een:

  • Hedger: degene die emissierechten aanhoudt om aan emissieverplichtingen te voldoen: deze laat de emissierechten in het Emissieregister staan en draagt ze 30 april over aan de NEa.
    • Bij een hedger zal de fiscus in het algemeen geen waarde voor deaan de rechten toekennen; het bedrijf draagt de rechten (die men vaak direct van de overheid heeft gekregen of op een officiele veiling heeft gekocht) immers aan het eind van de budgetperiode over aan de autoriteiten, die beoordelen of de rechten de emissies afdekken.
  • Trader: degene die emissierechten aanhoudt om economisch voordeel mee te behalen door de speculeren op prijs- en marktschommelingen en die regelmatig handelt
    • Bij een trader, die geen rechten nodig heeft vanwege verplichtingen, wordt de marktwaarde (werkelijke 'fair value') aan het eind van het kalenderjaar of boekjaar gehanteerd. Uiteindelijk zal de trader een resultaat behalen, welke valt onder de vennootschapsbelasting.

Praktijk
De praktijk is echter ingewikkelder dan het voorgaande.

  • Onduidelijkheid over de positie van het bedrijf:
    Onder het aankomende CO2-handelssysteem zal bijv. een energieproductiebedrijf dat over een groot aantal rechten beschikt, deels hedger, deels trader kunnen zijn. Ook kan het zijn dat een bedrijf een deel van het jaar hedger was en een deel trader. Bij E-bedrijven wordt dit aspect vaak ondervangen omdat er 2 aparte bedrijven zijn: het E-productiebedrijf en de E-trader; maar dat hoeft niet het geval te zijn. Bovendien, het energiebedrijf dient meestal een geconsolideerde jaarrekening in, waarbij de diverse functies weer samenkomen.
  • Onduidelijkheid over de emissiemarkt.
    Ook is er nog geen sprake van een volgroeide emissiemarkt met emissieprijs-indexen etc. die als referentie voor de waardering van emissierechten gebruikt kan worden;
  • Hieronder wordt verder over standaarden gesproken. Het zal er waarschijnlijk zo uit gaan zien: op het moment dat de Jaarrekening wordt opgemaakt, kijkt de accountant hoeveel emissies er zijn en dus hoeveel emissierechten het bedrijf moet overleggen bij de Emissieautoriteit. Wat er teveel is aan emissierechten wordt tegen de marktprijs gewaardeerd. Heeft het bedrijf te veel emissies, dan kan een schuld - 'voorziening' - voor de aanschaf van rechten worden ingeboekt (het bedrijf kan tot 4 maanden in het volgende jaar emissierechten kopen en overleggen); doet het bedrijf dat niet dan krijgt het een boete van 40€/ton. Heeft het bedrijf rechten over en heeft men deze, gezien verwachtingen nodig het volgende jaar, dan zou de accountant deze als 'voorziening' kunnen opschrijven en het tegen marktwaarde waarderen.

Naar een standaard
Het is om deze reden dat de organisaties van internationale accountancy adviezen hebben geformuleerd over de waardering van emissierechten op de Jaarrekening.

Het IASB (International Accountancy Standards Board) heeft daarom op 2 dec. 2004 een handleiding gegeven voor de behandeling van emissierechten. Diens adviescomite IFRIC (International Financial Reporting Interpretations Committee) had hiertoe okt. 2004 geadviseerd. In december 2005 heeft het IASB dit advies weer ingetrokken (zie bericht). Men wil zoveel mogelijk emissierechten in de gebruikelijke onderdelen behandelen; voorjaar 2006 praat men hier weer verder over. Men wil eerst wat meer duidelijkheid hebbe over de werking van de emissiemarkt.

  •  

Het advies van 2 december:

  • "rights (allowances) are intangible assets that should be recognised in the financial statements in accordance with IAS 38 Intangible Assets.
  • when allowances are issued to a participant by government (or government agency) for less than their fair value, the difference between the amount paid (if any) and their fair value is a government grant that is accounted for in accordance IAS 20 Accounting for Government Grants and Disclosure of Government Assistance;
  • as a participant produces emissions, it recognises a provision for its obligation to deliver allowances in accordance with IAS 37 Provisions, Contingent Liabilities and Contingent Assets. This provision is normally measured at the market value of the allowances needed to settle it."

"To standardise the calculation methods the IASB proposes allowing "currency-like" intangible assets (such as the allowances) to be measured at fair value with all changes in value reflected in profit and loss, not equity"  Het voorstel wordt gesteund door Shell, BP, Exxon Mobil (EU Energy, Issue 102, 25 February 2005, p 13).

Deze wijzigingen worden van kracht in 2005 en dus te laat voor de Jaarcijfers van 2005. Toch wordt overwogen de regels vrijwillig al toe te passen. Onder andere AkzoNobel overweegt dat (zie persbericht AkzoNobel t.a.v. haar IFRS rapportage over 2004).

Reacties:
- Fiscale mist bij handel in vervuilde lucht (FD, 14/1/2005

Fiscaliteit van CO2

BTW-plichtig?
Een consequentie van een keuze voor het een of het ander heeft ook gevolgen voor de BTW-afdracht. Bij een transactie in emissions allowances is in het VK is afdracht van VAT verplicht. Met een zakelijk recht, zal dat niet het geval zijn. Het kan in de Europese Interne markt, waarin de BTW-regeling is geharmoniseerd, niet voorkomen dat dergelijke verschillen ontstaan. Ook dit is een onderdeel waarin de wetgever nog een keuze moet maken en waarbij afstemming in de EU nodig is.

  • Nederland zal er blijkens het recent rapport van PWC, "CO2-emissiehandel in fiscaal perspectief" voor VROM voor kiezen emissietransacties als verrichten van diensten te zien. Dat geldt niet voor de overheid die handelt en evenmin is de eerste toekenning van emissierechten (allocatie) belast voor BTW.
  • Wat locatie van heffing betreft; hetzelfde rapport gaat er van uit dat CO2-handel te vergelijken is met 'overdracht van soortgelijke rechten', zoals licenties. het bestemmingslandbeginsel is van toepassing. dat betekent dat BTW ggeheven wordt daar waar de koper gevestigd is, tenzij levering aan land buiten de EU plaatsvindt.
  • 'De aanstaande handel in broeikasgasemissierechten: een eerste fiscale inventarisatie', Prof. Mr. R.J.De Vries en Mr. W.P.A. Ouwehand (Stibbe)
Links:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

PM

Bommel/De Jager van Deloitte stellen dat het verplicht inboeken van de marktwaarde in strijd is met de Vierde EEG-Richtlijn en de Nederlandse jaarverslagleggingsregels, die waardering van immateriële activa tegen kóstprijs voorschrijven (zie artikel De Acountant, jan.2004.

De Nederlandse overheid heeft ervoor gekozen om emissierechten als zakelijke rechten te zien en niet als financiële goederen;

In het Duitse wetsontwerp (Treibhausgas Emissionshandelsgesetz) staat dat emissierechten, "Berechtigungen gelten nicht als Finanzinstrument im Sinne von Kreditwesengesetzes. (..) gilt nicht für Finanzinstrumenten die von Berechtigungen abgeleitet sind". Ofwel, emissierechten zijn zakelijk rechten, tenzij het daarvan afgeleide, financiële instrumenten (zoals derivaten) betreft. In de huidige ontwerpen gaat de overheid ervan uit dat emissierechten op de balans als 'werkkapitaal' gezien moet worden waaraan in de Jaarrekening geen economische waarde moet worden toegekend en waarvan prijs de inko0prijs i.p.v. marktprijs is (zie artikel in Pointcarbon 13/8).

Dit zou evenwel niet rijmen met de opvatting in Engeland, waar men emissierechten als commodity ziet.

De toezichthouder op de financiële markten zal er waarschijnlijk van uitgaan dat emissierechten effecten (waardepapieren) zijn, waarop gespeculeerd wordt; toezicht van de AFM is dan nodig en handelaars moeten een vergunning hebben. Als de AFM van mening is dat de investeerders van een bedrijf geen risico lopen door emissierechten-handel, zal men geneigd zijn emissierechten niet als effecten te zien. De nationale NOx-emissierechten (waar niet een echt liquide markt en handel zal onstaan) heeft de AFM zo behandeld (zie brief AFM-voorganger STE, mei 2001). Wat betreft CO2 moet de AFM hier dus nog naar kijken.

De in november opgerichte Investor Network on Climate Risk (INCR) heeft er op een VN conferentie 21 november bij de controllers van grote bedrijven en de beurstoezichthouders, w.o. SEC op aangedrongen dat bedrijven openheid geven over emissierisico's en beschikbaarheid emissiecredits. Dit is een vervolg van het vorig jaar namens beleggers opgezette Carbon Disclosure Project.