Wat betekent Klimaattop Cancun. dec 2010 voor toekomstig klimaatbeleid? [16 dec]

De Klimaattop in Cancun was met lage verwachtingen van start gegaan, maar is succesvol afgesloten. Niet dat de emissieverplichtingen voor na 2012 nu vastliggen [tot dan reiken de huidige Kyoto Protocol-verplichtingen), maar het pad daar naartoe is wel gelegd. In Kopenhagen leidde de ontmoeting van Wereldleiders tot een mislukking en werden er geen bindende besluiten genomen. Een klein aantal landen kon toen besluitvorming blokkeren. Ditmaal zijn er overeenkomsten gesloten waarin elk land iets heeft binnengehaald. Alleen Bolivia wilde vooruitgang weer blokkeren; Evo Morales had in zijn speech n.l. gezegd dat de huidige voorstellen leiden tot ‘ecocide’ en dat kapitalisme de overstromingen in zijn land hadden veroorzaakt. Maar Bolivia kreeg niet de gelegenheid, omdat er over de voorstellen ‘algemene overeenstemming’ was.
- reactie Nederlandse regering: Positieve en realistische uitkomst Cancún;
- reactie WWF: Global climate deal in reach with Cancun outcome;
- reactie EU: Important step towards global framework for climate action
- reactie Environtal Defense Fund: Cancun Agreements: what they mean, where issues stand, where they re going (to Durban!)

Pad naar afspraken geëffend:
Ten eerste heeft het Mexicaanse Voorzitterschap er in Cancun voor gezorgd dat er weer transparantie is bij de onderhandelingen. Bij herhaling verklaarden de Mexicanen dat er geen geheime vergaderingen of teksten waren en dat iedereen kon meepraten. Om de dag was er een ‘stock-taking’, waarin de voorzitters van de werkgroepen de stand van zaken meldden.
En ten tweede heeft Cancun bewezen dat het mogelijk is in VN verband multilaterale afspraken te maken over klimaat.

Cancun Agreements
Welke concrete afspraken zijn er in Cancun gemaakt?

• Vervolg op Kyoto Protocol voor industrielanden: de afspraken van Kopenhagen, waarin industrie-landen hun eerste CO2-voorstellen voor na 2012 deden zijn nu vastgelegd. Men moet het ambitie-niveu verhogen en wel ‘as early as possible and in time to ensure that there is no gap between the first and second commitment period’ van het Kyoto Protocol (zie: http://unfccc.int/files/meetings/cop_16/application/pdf/cop16_kp.pdf ). Want wetenschappers van het IPCC hebben aangegeven dat de industrielanden hun gezamenlijk emissies in 2020 tussen de 25 en 40% moeten terugbrengen t.o.v. 1990 om onder de 2 graden stijging bliven. De huidige voorstellen komen tot zo’n 17%.

• de landen mogen daarbij gebruik blijven maken van: emissiehandel, projecten in het buitenland, reducties in de land- en bosbouw

• Vervolg op het Klimaatverdrag voor alle landen: maar in een voetnoot van de vorige overeenkomst staat dat het niet betekent dat landen zich al vastleggen op een vervolg op het Kyoto Protocol. Want landen als Japan, Australië, Rusland en ook de EU maar dan in minder scherpe bewoordingen willen ook dat de VS, China en India hun emissies verder beteugelen om echt effect te hebben. Ook voor grote landen die niet via Kyoto hun emissies hoeven te beperken, lag er een overeenkomst waarin de uitgangspunten voor een bindende afspraak onder het het Klimaatverdrag worden vastgelegd (zie: http://unfccc.int/files/meetings/cop_16/application/pdf/cop16_lca.pdf ).

• er komt een Klimaatfonds voor steun aan Ontwikkelingslanden

• er komt een Mechanisme om tropische ontbossing tegen te gaan (REDD+), met capacity building en financiering en koppeling met de emissiemarkt, waarbij rekening wordt gehouden met oorspronkelijke bevolking van de bossen en veel ruimte is voor monitoring van bossen.

Kans op vervolg-succes op Klimaattop in Durban, december 2011
Niet alleen is het pad geëffend maar zijn er ook werkafspraken gemaakt voor adviezen en tussenvergaderingen, zodat de landen met meer voorbereiding naar de volgende top kunnen gaan om concretere afspraken te maken.
Belangrijk zal zijn dat landen niet teveel details in een nieuw verdrag willen opnemen, maar de vrijheid geven de uitvoering van afspraken zelf te bepalen, maar wel de emissies goed af te rekenen en te rapporteren. Of een land emissiehandel wil gebruiken of niet, bijvoorbeeld is aan dat land om te bepalen. Bij multilaterale  afspraken ruimte geven voor bottom-up acties van landen en het koppelen van emissiehandelssystemen [bijv. EU met Californie].

Jos Cozijnsen [was in Cancun als lid van het team van het Amerikaanse Environmental Defense Fund]