Windmolens uit gratie bij CDA en VVD

Regeringspartijen zien meer in alternatieven als CO2 -opslag en 'klimaatneutrale' centrales

KAREL BECKMAN

AMSTERDAM - Minister Laurens Jan Brinkhorst van Economische Zaken (EZ) heeft 'extra investeringsruimte', zei hij donderdag tegen de Tweede Kamer, vooral dankzij de gestegen aardgasbaten. Ook de energiesector kan op Prinsjesdag rekenen op extraatjes.

Niettemin staat de minister voor harde keuzes in het energiebeleid. De afhankelijkheid van olie en gas moet minder, de uitstoot van het broeikasgas kooldioxide ( CO2 ) moet omlaag en torenhoge energieprijzen moeten beteugeld.

Windmolens op zee waren tot voor kort favoriet. Zij konden rekenen op de hoogste subsidie onder de zogeheten MEP-regeling, die door Brinkhorst is opgezet om milieuvriendelijke energieopwekking te stimuleren. En de overheid had grootse plannen: er zou in 2020 6000 megawatt (MW) aan windmolens op zee worden gerealiseerd. Daarmee zou in 15-20% van het Nederlandse stroomverbruik worden voorzien.

Critici wezen er al snel op dat de kosten erg hoog zouden zijn en de opbrengsten twijfelachtig. Het Koninklijk Instituut van Ingenieurs (Kivi) constateerde in april 2002 dat 6000 MW een investering van euro 15 mrd zou vergen, grotendeels op te brengen door de overheid.

Nuon en Shell, die een park bouwen voor de kust van Egmond, vroegen - en kregen - honderden miljoenen aan subsidie voor dit kleine project (100 MW). Het project Q7 van Econcern krijgt ook een dergelijke subsidie. Nadat zich dit voorjaar een rij nieuwe exploitanten aandiende bij EZ, besloot Brinkhorst in paniek de subsidieverlening op te schorten. Verkeer & Waterstaat blokkeerde tegelijk alle nieuwe vergunningverleningen.

Als het aan CDA en VVD ligt, wordt de tijdelijke subsidiestop omgezet in een permanente. Het CDA wil alleen nog innovaties in windmolentechniek ondersteunen. Maar de partij gelooft daar niet echt in. 'Er worden op dit gebied weinig nieuwe doorbraken verwacht', zegt CDA-kamerlid Liesbeth Spies. PvdA-parlementariër Diederik Samsom is het daar niet mee eens. 'Natuurlijk is innovatie mogelijk. De productie kan een factor twee goedkoper worden.'

Richard Kooloos, senior manager Global Energy & Utilities Group bij Fortis , denkt dat de Nederlandse industrie kansen misloopt als de subsidie wordt afgebouwd. 'In het buitenland gaan de ontwikkelingen door.' Kooloos verwacht 'eerder in het buitenland nieuwe off shore parken te kunnen financieren dan in Nederland. Het beleid is te onvoorspelbaar.'

Maar volgens VVD-kamerlid Paul de Krom gaat het niet alleen om geld. 'Wind is een instabiele bron van energie. Je hebt altijd reservecapaciteit nodig.'

CDA en VVD zien meer in alternatieve vormen van duurzame energie, zoals het 'klimaatneutraal' maken van elektriciteitsopwekking. Dit gebeurt door het broeikasgas CO2 af te vangen en ondergronds op te slaan. Uit onderzoek van TNO blijkt dat er genoeg ondergrondse reservoirs zijn om honderd jaar lang de totale wereldwijde CO2 -uitstoot op te slaan.

In landen als de VS, Canada en Noorwegen word al volop geëxperimenteerd met het opslaan van CO2 in ondergrondse aardlagen. Op het Nederlandse deel van de Noordzee voert Gaz de France, met steun van de Nederlandse overheid, een project uit. Shell-dochter NAM komt nog dit jaar met plannen voor CO2 -opslag in gasvelden.

Ook het CDA is 'heel enthousiast' over dit project. 'Wij hebben dit aangeboden aan Brinkhorst met een strikje erom', zegt Spies. SEQ heeft bij EZ een subsidieaanvraag ingediend. Het bedrijf vraagt 4,1 cent per kWh. Ruim de helft goedkoper dan windmolens op zee.

Centrale zonder uitstoot in Drachten (12/9)

VAN ONZE REDACTEUR

SCHIEDAM - Drachten krijgt mogelijk de eerste 'klimaatneutrale elektriciteitscentrale' ter wereld. De CO2 die wordt uitgestoten door deze centrale, wordt afgevangen en opgeslagen in een verlaten gasveld bij Akkrum.

De ZEPP-centrale (Zero Emission Power Plant) is een initiatief van het bedrijf SEQ van Duco Drenth en Wouter van de Waal. Het Schiedamse elektriciteitsbedrijf ONS participeert voor 49% in SEQ. Basf-dochter Wintershall en Siemensparticiperen ook in het project, dat in 2008 van start kan gaan. De ZEPP heeft diverse unieke kanten. Zo kan met het teruggepompte CO2 het gas dat in het oude veld is achtergebleven worden opgepompt. In olievelden is deze techniek al eerder toegepast, in gasvelden nog nooit. Voor Nederland biedt dit unieke mogelijkheden, zegt Van de Waal. 'In Akkrum kan dat euro 50 mln aan extra gas opleveren. Nederland heeft nog tientallen van deze velden.'

Ook in de centrale zelf is gekozen voor een nieuwe techniek, verbranding met zuivere zuurstof. Hierdoor is het op termijn mogelijk om een hoog rendement te realiseren. Daarvoor is het wel nodig dat een nieuwe stoomturbine wordt ontwikkeld. Siemens is daar met een subsidie van $ 40 mln van de Amerikaanse overheid inmiddels mee begonnen. Van de Waal: 'Die turbine is in 2013 klaar. Om die periode te overbruggen hebben we subsidie nodig.'

Voordeel van de techniek is dat zij ook kan worden gebruikt om kolencentrales 'klimaatneutraal' te maken, zegt Van de Waal. Bovendien vindt door de verbranding met zuurstof ook geen uitstoot van andere stoffen plaats, zoals stikstofoxiden en zwaveloxiden.
Van de Waal heeft het concept in 1999 bedacht in samenwerking met Shell Research. 'Shell wilde het niet uitvoeren omdat er subsidie bij moest. Ze zijn daarna wel groot in windmolenparken gestapt, waar ze miljarden aan subsidies voor krijgen. Dat is wel een beetje raar.'

--> vervolg artikel links
In het Friese Drachten gaat SEQ uit Bunnik mogelijk zelfs de eerste 'klimaatneutrale' elektriciteitscentrale ter wereld bouwen. Deze gasgestookte centrale wordt via een pijpleiding aangesloten op een oud gasveld in Akkrum. De CO2 die vrijkomt bij de verbranding van het aardgas wordt in het veld gepompt. Met behulp van die CO2 -injectie kan weer gas worden gewonnen dat in het veld is achtergebleven. Dat kan weer worden gebruikt voor de elektriciteitsproductie.

Maar ook deze ZEPP-centrale ('Zero Emissions Power Plant') kan niet zonder subsidie. Het Centraal Planbureau oordeelde in juni dat het gaat om een 'in de wereld unieke technologie', die vooralsnog echter 'relatief erg duur' is.

Volgens een van de initiatiefnemers, Wouter van de Waal van SEQ, negeert het CPB echter dat het rendement van de centrale na vijf jaar sterk verbetert. 'Dan kunnen we zonder subsidie verder.'

Het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN), het belangrijkste energie-onderzoeksinstituut, juicht de ZEPP-centrale wel toe. 'In 2050 zijn alle centrales zonder emissies', zegt Jan Willem Erisman van het ECN. 'Er zijn nu demonstratieprojecten nodig. SEQ zet een zeer geavanceerd concept neer.'