CO2 mag niet worden doorberekend

Eenduidige boekhoudregels voor emissierechten laten op zich wachten

VAN ONZE REDACTEUR

AMSTERDAM - Bedrijven mogen de waarde van emissierechten die ze gratis hebben gekregen van de overheid niet doorberekenen aan eindgebruikers. Dat zegt Ernst & Young-accountant Martin Hoogendoorn, tevens voorzitter van de Raad voor de Jaarverslaggeving.

Marktvolgers en analisten stelden eerder deze week in deze krant dat energiebedrijven de emissierechten die ze gratis hebben gekregen in het kader van het Kyoto-verdrag, wel doorberekenen aan klanten. Energiebedrijven zelf ontkennen dat.

Doel van Kyoto is om de uitstoot van het broeikasgas CO2 te verminderen. Nederlandse energieconcerns en andere bedrijven die elektriciteit opwekken, hebben gemiddeld rechten gekregen voor 95% van hun CO2 -uitstoot. Voor de dekking van de ontbrekende 5% moeten bedrijven investeren in schonere installaties of emissierechten van anderen kopen.

Volgens Hoogendoorn is er 'heel veel discussie' over de vraag hoe emissierechten boekhoudkundig verwerkt moeten worden. De International Accounting Standards Board (IASB) heeft internationale boekhoudregels opgesteld voor bedrijven in Europa. Het gaat om de International Financial Reporting Standards (IFRS). Beursgenoteerde Nederlandse bedrijven moeten daar sinds 1 januari aan voldoen. Niet-beursgenoteerde energiebedrijven als Essent en Nuon volgen de richtlijn vrijwillig.

De IASB heeft volgens Hoogendoorn een voorstel gedaan voor de wijze waarop onder IFRS met emissierechten moet worden omgegaan. Dat voorstel is echter door de Europese Commissie verworpen. Op dit moment wordt er gewerkt aan een alternatief voorstel.

'Los daarvan', stelt Hoogendoorn, 'kun je stellen dat gratis verworven rechten als buitengewone bate worden verantwoord op de winst- en verliesrekening.' Het gaat dan om de waarde die de emissierechten hadden op het moment van toekenning: 1 januari 2005.

In de optiek van de accountant is het niet de bedoeling om de waarde van de rechten mee te nemen in de kostprijs, wat leidt tot hogere prijzen voor eindgebruikers. 'Als je de waarde ook nog eens volledig doorberekent aan de afnemer, boek je die winst dus twee keer', zegt Hoogendoorn.

Fred Klaasen van PricewaterhouseCoopers kijkt er anders tegenaan. Volgens hem moet de waarde van de emissierechten als bezitting op de balans worden geboekt. Op het moment dat 'de schoorsteen gaat roken' en er CO2 wordt uitgestoten, moeten er 'liabilities' (verplichtingen) worden geboekt op de balans. De verbruikte emissierechten moeten aan het einde van het jaar immers worden ingeleverd.

Als alles goed gaat, kunnen bedrijven volgens Klaassen aan het eind van het jaar de rechten en plichten tegen elkaar wegstrepen. Prijsfluctuaties kunnen zorgen voor een 'mismatch', wat een boekwinst of -verlies kan opleveren. Conclusie van Klaassen is dat gratis rechten in principe niet bij afnemers terechtkomen. Alleen de kosten die een bedrijf maakt om efficiënter te produceren of extra rechten in te kopen werken door in de stroomprijs.

Dat is ook precies de stelling van energiebedrijf Essent. 'Iets wat je gratis krijgt, ga je niet in rekening brengen', aldus Thijs. 'Maar emissierechten zijn wel, net als gas en steenkolen, commodities geworden die van invloed zijn op de prijsvorming.'

EZ: energiebedrijven mogen best verdienen aan gratis emissierechten

VAN ONZE REDACTEUR

AMSTERDAM - Het ministerie van Economische Zaken (EZ) heeft er geen bezwaar tegen dat elektriciteitsproducenten de CO2 -prijs volledig doorberekenen in de elektriciteitsprijs. 'Als ze het maar niet voor meer dan 100% doen', zegt een woordvoerder van EZ.

Het ministerie reageert daarmee op het bericht in deze krant dat energieproducenten miljarden verdienen aan uitstootrechten van het broeikasgas CO2 , die zij gratis hebben ontvangen. De SP heeft gisteren kamervragen gesteld over de kwestie.

'Dat de stroomproducenten de CO2 -prijs doorberekenen in de stroomprijs, is niet meer dan redelijk', zegt EZ. 'En dat de rechten gratis zijn toegekend, dat is nu eenmaal zo besloten, dat moet je aanvaarden. Voor ons hoeft hier ook niets aan te gebeuren.'

Sinds de invoering van de handel in CO2 -emissierechten in de EU begin dit jaar, zijn de elektriciteitsprijzen in Europa fors gestegen. Volgens de meeste marktwaarnemers en handelaren komt dit mede doordat stroomproducenten de marktprijs van CO2 (kooldioxide) doorberekenen in de verkoopprijs van stroom. Zij wijzen erop dat dit enorme 'windfall profits' oplevert voor de stroomproducenten.

In de handel in CO2 -rechten gaat in Europa inmiddels euro 4,5 mrd om op jaarbasis. De CO2 -prijs is sinds begin dit jaar verdrievoudigd. Volgens berekeningen van zakenbank UBS is de stroomprijs als gevolg van de stijging van de CO2 -prijs gemiddeld met 18 tot 23% gestegen, oftewel euro 7-euro 9 per megawattuur (MWh). De Europese stroommarkt heeft een omvang van zo'n 3 miljard MWh.

Sommige bedrijven, zoals de Nederlandse energieproducenten Nuon en Essent, ontkennen dat zij de CO2 -prijs doorberekenen in de elektriciteitsprijs, maar de meeste handelaren en marktkenners zeggen dat dit wel degelijk gebeurt.

'Dat is in feite ook de bedoeling van het systeem', zegt Albert de Haan, directeur van de European Climate Exchange (ECE), het grootste CO2 -handelsplatform in Europa. 'Het is normaal dat een handelaar in elektriciteit alle componenten die de kostprijs beïnvloeden meeneemt. CO2 is een van die componenten.'
Volgens De Haan hadden de uitstootrechten echter niet zonder meer gratis moeten worden toegekend aan de energiebedrijven. 'Ik denk dat je in de toekomst naar alternatieven moet gaan kijken, bijvoorbeeld het veilen van rechten.'