Zie ook:
- Ondergrondse opslag van CO2 beter op platteland [Cozijnsen op: Binnenlands Bestuur 3 mrt ]
- Nederlandse wetgeving loopt voorop met wetgeving voor CO2-opslag; EU geeft laatste duwtje [JC 7 febr]

Lege Nederlandse gasvelden als opslag voor CO2, het idee krijgt handen en voeten. De vaart zit er in, nu Shell, de Nederlandse Aardoliemaatschappij (NAM) en OCAP, dat kooldioxide uit de Botlek aan Westlandse tuinders levert, hun oog hebben laten vallen op twee (bijna) lege Barendrechtse velden voor een demonstratieproject. De bedrijven denken gezamenlijk mee te doen aan een inschrijving van de Nederlandse overheid. Er is 60 miljoen euro beschikbaar voor twee demonstratieprojecten, waarover in april wordt beschikt. Het Schiedammer bedrijf SEQ heeft plannen voor ondergrondse opslag van het broeikasgas bij Drachten, waar het een klimaatneutrale centrale wil bouwen.

CO2 opslaan in een leeg aardgasveld is ’technisch gezien niet moeilijk’, is de overtuiging van ingenieurs, al moet worden onderzocht of onder druk geïnjecteerd CO2 ’zich net zo gedraagt als in studies’, zo erkent de NAM. Het kan veilig, zo leren internationale ervaringen met aardgas. Shell heeft de injectie van CO2 in Amerikaanse olievelden beproefd, om zo de druk te verhogen en de oliewinning te bevorderen. De NAM, eigenaar van de velden in Barendrecht, sluit al decennia gasvelden hermetisch af en gebruikt in onder meer het Drentse Langelo een leeg gasveld als opslagruimte. „Van een concreet project als dit kunnen wij verder leren”, zegt een woordvoerder van het bedrijf.

Op het ogenblik is CO2-opslag vooral voer voor juristen. „De juridische kant van het verhaal houdt ons bezig”, stelt de NAM-woordvoerder. Want aan de kooldioxide-opslag zitten wel degelijk haken en ogen: de kwestie is dat CO2 in een gasveld ’eeuwigdurend’ wordt opgeslagen, en dat bedrijven slechts voor een beperkte duur verantwoordelijk willen zijn. „Wij willen niet eeuwig het onderhoud aan de putten moeten verrichten”, zegt de NAM-woordvoerder. „Die kwestie moet worden opgelost.” De putten, oude boorgaten, zijn de enige plek waar lekkage van CO2 de atmosfeer in mogelijk is.

De Nederlandse regering, die toekomst ziet in de benutting van de lege gasvelden voor CO2-opslag, lijkt te luisteren naar het bedrijfsleven. In een brief die minister van economische zaken Van der Hoeven deze maand naar de Tweede Kamer stuurde, erkent zij dat nieuwe wetgeving voor CO2-opslag wellicht nodig is. „De huidige Mijnbouwwet is gericht op delvingsactiviteiten, terwijl in de toekomst activiteiten gericht op injectie – het opslaan van stoffen onder de grond – sterk in belang zullen toenemen”, schrijft ze. Afvang en opslag van kooldioxide, wapens van de overheid tegen klimaatverandering, moeten goed zijn geregeld, want Nederland is dichtbevolkt.

Volgens de jurist Jos Cozijnsen, gespecialiseerd in emissierechten, is CO2-opslag „technisch hetzelfde als gasopslag”, waarvoor reeds vergunningen en verantwoordelijkheden zijn vastgelegd. Hij wijst erop dat in de toelichting op de Mijnbouwwet van 2003 al een voorschot wordt genomen op de opslag van CO2. „Je moet daar een logisch vervolg aan geven. In de wet moeten de principes worden vastgelegd.”

Waarschijnlijk zal de aansprakelijkheid voor kooldioxide-opslag, zoals de Europese Commissie voorstelt, na verloop van tijd naar de overheid gaan. „Precies zoals het met olievelden gebeurt.” Cozijnsen ziet eigenlijk geen reden voor een juridische polemiek over de berging. „De politieke vraag is veeleer: willen we CO2 in de grond opslaan en hoeveel geld hebben we daarvoor over?” Zolang bedrijven hun risico’s goed inventariseren en de juiste locaties worden gekozen ’waar je grip op hebt’, is er niks aan de hand. „Het IPCC, (het klimaatbureau van de VN, red.), heeft berekend dat bij zorgvuldige controle over honderd jaar hooguit 1 procent van de opgeslagen kooldioxide teruglekt naar de buitenlucht.”