AMSTERDAM - Automobilisten die een Daihatsu aanschaffen, doen dat sinds gisteren met een groen geweten. De Japanse autofabrikant compenseert de uitgestoten hoeveelheid broeikasgas CO2 door bomen aan te planten. Die bomen nemen de CO2 weer op en dus is een nieuwe Daihatsu 'klimaatneutraal'. Als Daihatsu dit jaar 7000 auto's verkoopt, zullen er 480.000 bomen worden aangeplant. Het klimaatbewustzijn van consumenten neemt sterk toe. Het doemscenario dat Al Gore schetst in de film An inconvenient truth speelt daarin een rol, net als de miljarden die bevlogen ondernemers als Richard Branson in duurzame energie steken.

Niet alleen Daihatsu is met groene auto's bezig, ook andere bedrijven meten zich een klimaatvriendelijk profiel aan. Unilever , ABN Amro , ING en tal van andere Nederlandse bedrijven voeren een actief beleid om energie te besparen en CO2-emissie te beperken.

Het ene na het andere initiatief wordt aangekondigd, van het compenseren van vliegreizen tot en met de klimaatneutrale leaseauto.Visa verkoopt in Nederland een 'greencard', waarbij de CO2-uitstoot van álle aankopen wordt gecompenseerd door de aanplant van bomen. Als er een tank benzine van 40 liter met de creditcard wordt afgerekend, veroorzaakt die aankoop een CO2-uitstoot van 135 kilogram. Visa laat 6,75 bomen planten om dat te compenseren. Voor een broek van euro 100 worden 5,5 bomen geplant.

Met de Greencard kan de consument het klimaateffect van zijn complete huishouding neutraliseren. Volgens marketingmanager Roos Kriek van Greencard Visa zijn er in de afgelopen 2,5 jaar 30.000 klimaatneutrale creditcards verkocht. 'Dat kost de consument eenmalig euro 75', zegt Kriek. De bomen worden betaald door de reguliere inkomsten uit de creditcard: de rente die kaarthouders op schulden betalen en de vergoedingen die winkeliers en restauranthouders betalen. Verder is de kaart uitgekleed. Normaal zijn aankopen met een Visa-kaart verzekerd, met een Greencard niet.

Hoe weet een consument of die boom aan de andere kant van de wereld daadwerkelijk geplant is? Bedrijven of consumenten die willen compenseren doen dat bijvoorbeeld via de Klimaatneutraal Groep. Die organisaties laten bossen aanplanten in landen als Oeganda, Maleisië of Brazilië. Onafhankelijke organisaties als SGS of DRV controleren ter plekke of de bomen er staan en of het beheer goed wordt uitgevoerd. Zo ja, dan worden er certificaten verstrekt. Partijen als PricewaterhouseCoopers controleren of de administratie van certificaten klopt. Die controle verhoogt de geloofwaardigheid, maar is niet verplicht. PricewaterhouseCoopers controleert bijvoorbeeld de klimaatboekhouding van Greencard Visa.

De markt voor CO2-compensatie groei snel, maar over de omvang ervan is weinig bekend. Het is niet bekend hoe groot het percentage is van het aantal vliegkilometers dat wordt gecompenseerd. Dat komt omdat het een nieuwe markt is. 'Er is een enorme wildgroei aan dit soort activiteiten', zegt Gert Spaargaren, hoogleraar milieubeleid aan de Wageningen Universiteit.

Jos Cozijnsen , een consultant gespecialiseerd in de handel van CO2-emissierechten, ziet ook een 'hele nieuwe sector ontstaan'. Hij schat dat er jaarlijks een 'paar honderd miljoen ton' aan CO2-uitstoot vrijwillig wordt gecompenseerd via de aanplant van bomen of projecten op het gebied van duurzame energie. 'En dat neemt steeds meer toe', stelt Cozijnsen . Daarmee heeft de vrijwillige CO2-compensatie volgens de consultant een grotere omvang gekregen dan de emissiehandel waarmee Europa aan het Kyoto-protocol wil voldoen. Energiebedrijven en industriële bedrijven, die verantwoordelijk zijn voor het gros van de CO2-uitstoot, verhandelen emissierechten voor 817 miljoen ton CO2. Die handel leverde in 2005 en 2006 een emissiereductie op van ruim honderd miljoen ton CO2.

Consumenten vinden het aantrekkelijk om de compensatie te koppelen aan de uitstoot van CO2. Spaargaren van de Wageningen Universiteit noemt de koppeling bij Daihatsu en Greencard Visa 'een doorbraak.' 'Daarmee is een drempel genomen. Binnenkort komt er ook de CO2-neutrale glazenwasser, daar kan je donder op zeggen.' Spaargaren is ook 'heel blij' met de stap van Daihatsu omdat de fabrikant de klant erbij betrekt. Daihatsu neemt de compensatie in het eerste jaar voor zijn rekening en hoopt dat de klant het daarna doorzet. 'Daaruit wordt duidelijk dat iedereen zijn deel moet nemen. Er is een terugkoppeling naar het eigen gedrag en dat is belangrijk.'

Cozijnsen ziet de wereld van de verplichte emissiehandel toe groeien naar de vrijwillige compensatie. 'Er is behoefte aan organisatie', zegt de consultant. De standaarden en richtlijnen van het Kyoto-protocol kunnen de 'vrijwillige sector' op weg helpen om structuur aan te brengen in zijn werkwijze.

Koert Jansen, klimaatexpert Triodos Bank, die in 2001 een 'Climate Clearing House' oprichtte, ziet sterke overeenkomsten met de reguliere effectenhandel. Het Climate clearing House is 'een systeem om de CO2-credits die met klimaatprojecten worden verdiend te verkopen en te registreren. Kopers en verkopers kunnen bij ons gewoon een CO2-rekening openen.' Hoe verhandelbare emissierechten en CO2-credits in één systeem ondergebracht zouden kunnen worden is nog niet helder. 'Na aankoop kunnen certificaten niet opnieuw aangeboden worden. Er kan niet gehandeld worden, compensatie is eenmalig inzetbaar', zegt Jansen van Triodos.