Minister van der Hoeven: "Subsidie voor bedrijven die onder emissiehandel vallen werkt niet" [22 jan]

Minister van der Hoeven heeft de Tweede Kamer per brief geinformeerd over het effect van subsidies voor energiebesparing en durzame energie op de CO2-emissies. Daarvoor is in 2007 door SEO Economisch Onderzoek een evaluatie uitgevoerd van de Energie-investeringsaftrek (EIA). De EIA is een fiscale regeling voor ondernemers, die investeren in energiebesparende bedrijfsmiddelen of in de productie van duurzame energie. Een ondernemer kan dan een deel van zijn investeringskosten aftrekken van de fiscale winst van zijn onderneming. Voorwaarde is wel dat het bedrijfsmiddel op de zogenaamde energielijst staat. Er is de afgelopen jaren met de EIA een investeringsbedrag van ruim 4500 miljoen euro goedgekeurd, wat overeenkomt met een netto voordeel van 796 miljoen euro.

Het SEO wijst voor zover energiebesparing en duurzame energie leidt tot CO2-reductie op een interactie tussen EIA en CO2-emissiehandel. Een deel van de energiebesparing of substitutie door duurzame energie die met behulp van de EIA gerealiseerd wordt, leidt bij een schaarste aan emissierechten niet tot een daling van CO2-uitstoot in Nederland of op Europese schaal.

Op zich geeft de studie terecht aan dat subsidie voor bedrijven die onder emissiehandel vallen niet nodig is. Bedrijven die CO2 of energiebesparen houden al geld voor energie over en kunnen de CO2-rechten verkopen. Dat de CO2 van verkochten emissierechten worden verkocht en elders weer tot CO2-emissie leiden is niet terzake, want de CO2-besparing is al bereikt door het stellen van de CO2-plafonds. Dat de beschikbare emissierechten worden verhandeld doet de totale besparing natuurlijk niet teniet.

Er is nog een andere reden waarom subsidie een gevaar voor CO2-handel is, is dat de besparing sie door de subsidie wordt bereikt, leidt tot beschikbare emissierechten, waatrdoor de schaarste verkleint en de CO2-prijs dus daalt. Dat maakt innovatie en nieuwe CO2-besparing minder aantrekkelijk.

Hieronder nog de argumenten van SEO over de interactie van CO2-handel en subsidie:

• Investeringen in energiebesparing bij inrichtingen die onder het emissiehandelssysteem vallen worden teniet gedaan. Een bedrijf dat in energiebesparing investeert, ziet zijn uitstoot van CO2 namelijk dalen. De uitgespaarde rechten zullen verkocht worden en elders weer gebruikt worden en leiden tot CO2-emissies.

• Investeringen in windenergie en biomassacentrales. Deze investeringen leiden tot een groter aanbod van duurzaam geproduceerde elektriciteit. Dit extra aanbod leidt tot een lager aanbod van elektriciteit bij de inrichtingen die onder het emissiehandelssysteem vallen. De hiermee uitgespaarde rechten zullen elders in Nederland of Europa weer worden gebruikt.

• Investeringen in grootschalige aardgasgestookte WKK, die onder het emissiehandelssysteem vallen. Ook nu treedt er – net zoals bij windenergie en biomassa – geen daling van de CO2 uitstoot in Europa op. Deze investeringen leiden zelfs tot een stijging van de CO2 uitstoot. Sinds de introductie van de ETS kan de correctie voor de geproduceerde elektriciteit echter niet meer worden aangebracht, zolang emissierechten tenminste schaars zijn. De door deze WKK geproduceerde elektriciteit leidt namelijk tot een daling van het aanbod van elektriciteit bij inrichtingen die onder het emissiehandelssysteem vallen. Met de geproduceerde elektriciteit wordt dus geen CO2 bespaard, omdat die elders in Europa of in Nederland weer wordt uitgestoten. Technisch leidt een investering in kleinschalige aardgasgestookte WKK wel tot een daling van de CO2 uitstoot, maar de interactie met het emissiehandelssysteem zorgt ervoor dat die besparing elders (meer dan) ongedaan wordt gemaakt.

_{Een deel van de met de EIA bereikte energiebesparing wordt door de interactie met de ETS ongedaan gemaakt. De oorzaak hiervan is gelegen in het feit dat energiebesparing (ceteris paribus) leidt tot een overschot van emissierechten. Dit komt omdat door de bereikte energiebesparing minder elektriciteit hoeft te worden geproduceerd. Dit leidt tot een overschot aan emissierechten en een lagere elektriciteitsprijs, waardoor de prikkel voor CO2-besparing afneemt}

Stimulering van duurzame elektriciteit – bijvoorbeeld door de EIA – leidt tot een daling van de energiebesparing. Een stijging van de hoeveelheid duurzame energie leidt namelijk (ceteris paribus) tot een overschot aan emissierechten, omdat er minder elektriciteit uit fossiele bronnen wordt geproduceerd. Dit betekent dat energiebesparing bij inrichtingen die onder het emissiehandelssysteem vallen minder interessant wordt. De omvang van dit effect is niet bekend.

jc@emissierechten.nl