VAN ONZE CORRESPONDENT

BRUSSEL - Europese lidstaten schieten te kort in hun plannen voor het toekennen van rechten voor de uitstoot van het broeikasgas koolstofdioxide ( CO2 ) aan bedrijven. Het emissiehandelsysteem voor de periode 2008-2012 zal daardoor niet leiden tot een vermindering van vervuiling.

Dat constateert onderzoeksbureau Ecofys, dat in opdracht van het Wereld Natuurfonds (WNF) de emissieplannen van negen Europese lidstaten heeft bekeken. De negen, waaronder Nederland, Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië, zijn goed voor 80% van de totale emissie in de Europese Unie.

Voor de eerste periode van de emissiehandel, die loopt van 2005 tot en met 2007, hebben EU-lidstaten hun bedrijven zo'n 2,5% meer uitstootrechten toegekend dan ze nodig hadden. Voor de tweede periode, 2008-2012, zou sprake moeten zijn van een reductie met 6%.

Volgens Ecofys stellen de Europese regeringen zich wederom zeer ruimhartig naar hun industrie op. Frankrijk verschaft zijn bedrijfsleven bijvoorbeeld meer ruimte om broeikasgassen uit te stoten dan in de eerste periode.

Het onderzoeksbureau stelt tevens vast dat veel lidstaten royale ruimte hebben geschapen voor de aankoop van emissiereductie in derde landen. Dat houdt in dat landen contracten sluiten met bijvoorbeeld ontwikkelingslanden om daar de uitstoot van broeikasgas te reduceren, in plaats zelf te minderen.

Volgens het systeem is dit toegestaan, maar de praktijk van het 'buiten' kopen van emissiereductie is nu zo wijdverbreid, dat de Europese Unie zelf helemaal geen inspanning hoeft te leveren, aldus het onderzoeksrapport. Het Wereld Natuurfonds noemt in dit verband Spanje, Ierland en Polen als de 'zwaarste overtreders'.

Het emissiehandelsysteem is er gekomen om ervoor te zorgen dat de Europese Unie de doelen haalt, die zijn vastgelegd in het Kyoto-akkoord ter aanpak van het broeikaseffect. 'Het emissiehandelsysteem is van vitaal belang om de Kyoto-doelen te bereiken', stelde woordvoerster Delia Villagrasa van het Wereldnatuurfonds gisteren. 'De rest van de wereld kijkt naar ons om te kijken of marktinstrumenten zoals emissierechten en -handel een effectieve manier zijn om klimaatverandering aan te pakken.'

Het idee achter de emissierechten is dat bedrijven die meer vervuilen rechten moet bijkopen en zo een stimulans krijgen om schoner te gaan werken. Schonere bedrijven, die minder rechten gebruiken, kunnen die verkopen, en krijgen zo een beloning voor hun inspanningen.

Tot nu hebben vijftien lidstaten nieuwe emissierechtenschema's voor de periode 2008-2012 ingediend. De Europese Commissie besluit op 12 oktober of ze de tien achterblijvers gaat aanpakken. Het directoraat-generaal milieu van de Commissie is op dit bezig met de beoordeling van al ingediende plannen. In november moet dit zijn afgerond.

Een van de zaken die Brussel nu tegen het licht houdt, is het voornemen van de Duitse regering om energieproducenten gratis emissierechten te verschaffen. Hierover is rumoer ontstaan, omdat de Duitse energieleveranciers met hun gratis rechten goedkopere tarieven kunnen hanteren dan concurrenten. Nederlandse grootverbruikers van energie hebben hierover geklaagd bij minister Joop Wijn van Economische Zaken.

De Commissie bekijkt of het verschaffen van de gratis rechten in overeenstemming is met de regels. Bronnen in Brussel stellen dat eurocommissaris van milieu Stavros Dimas niet van plan is de lidstaten op dit vlak veel ruimte te laten, en dat hij de criteria voor de beoordeling hoeveel rechten een lidstaat een bedrijf kan toekennen, zeer strikt wil uitleggen.