Europees Hof: 'Commissie moet sommige aanpassingen aan CO2-Allocatieplan achteraf toestaan' [11/11]

Volgens het Europese Hof van Justitie mag een land in sommige uitzonderings-gevallen met terugwerkende kracht bedrijven korten op hun toegekende emissierechten. Duitsland had dit in het Eerste Allocatieplanvoorgesteld, maar kreeg geen toestemming van de Europese Commissie: 'eens gegeven, blijft gegeven' en het zou volgens de Commissie de markt onzeker maken. Het Hof vernietigde woensdag dit verbod [zie uitspraak]. Nederland heeft deze mogelijkheid ook aangevraagd voor de komende periode, dus vanaf 2008. Hoe zal de Commissie en Nederland hier mee omgaan?

Op 31 maart 2004 stuurde Duitsland zijn nationale allocatieplan voor de periode 2005-2007 naar de Europese Commissie. In het plan was de mogelijkheid opgenomen om in bepaalde gevallen het aantal toegewezen emissierechten aan een installatie te verminderen, in het Europese jargon 'ex-post' aanpassingen genoemd. Ex-post aanpassingen kunnen de regels voor broeikasgasuitstoot strenger maken, maar in principe is een aanpassing naar boven ook mogelijk, die de regels dus versoepelt. Duitsland wilde bijvoorbeeld als een exploitant start met een nieuwe installatie die een oude installatie met een grotere productiecapaciteit zou vervangen, maar met minder emissies, dat de regering de toekenning van emissierechten met terugwerkende kracht zou inperken. De Commissie wilde dit niet, omdat bedrijven anders hun nieuwe installaties helemaal niet schoner maken; want dan verdwijnt de prikkel. Daar zit wat in.

Nederland had voor het Tweede Allocatieplan ook zoiets voorgesteld; men wilde dat bedrijven die een inrichting sluiten en de capaciteit overhevelen naar een ander, met totaal minder emissies, toch de emissierechten van een gesloten bedrijf mag behouden. Analoog aan de Duitse uitspraak zou het Hof daar dus niet voor zijn. De Commissie heeft deze 'meeverhuisregeling' overigens zelf al verboden. 

Volgens Stefaan van der Jeught, woordvoerder van het Europese Hof van Justitie, vonden de rechters dat de Commissie uit het oog had verloren waar de allocatieplannen voor bedoeld zijn: bescherming van het milieu. De Duitse maatregelen zouden dat doel bevorderen, en blijkbaar telt dat juridisch zwaarder dan een overtreding van criteria. Ook daar zit natuurlijk wel wat in. Maar als de uitspraak goed wordt gelezen blijkt eigenlijk dat Europese Commissie haar verbod van aanpassingen achteraf niet voldoende heeft gemotiveerd. Achteraf gezien zal iedereen de aanpassing eigenlijk Europabreed hebben willen zien, omdat de eerste allocatieperiode te royaal bleek te zijn. Maar aan de andere kant hoort dat ook bij een proeffase. En het is niet te verwachten dat bedrijven en consumenten blij zouden zijn als reeds nu, met een strenge allocatie de prijs van emissierechten tussen de 20 en 30 Euro had gelegen. Dat had veel producten en stroom duurder gemaakt, want bedrijven hadden de eerste fase weinig tijd om te investeren in reductiemaatregelen. Achteraf aanpassen had, zoals gezegd, ook de andere kant op kunnen gaan, door extra groei, of economische problemen, juist meer rechten geven.

Want Engeland had juist achteraf - op groede gronden overigens - haar energiesector 40 miljoen ton emissierechten extra willen toebedelen, omdat nieuwe cijfers een beter beeld gaven van de emissies in deze sector. Immers, de Engelse stroomsector is de enige in de EU die een groot tekort aan emissierechten had! Had de Commissie dit ook moeten laten lopen? Engeland had haar bezwaar bij het Hof tegen het verbod overigens ingetrokken; men koos voor zekerheid.

Het is duidelijk dat het Hof de redenering van milieubescherming er toch een beetje bijsleept en te kennen geeft geen oog te hebben voor de marktwerking van emissiehandel. Want als er eenmaal emissieplafonds zijn toebedeeld, dan haalt het land daarmee haar CO2-doelstelling, voor het land en bedrijven op een betaalbare wijze; en daar gaat het bij emissiehandel om: niet een algemene milieu-doelstelling, maar specifiek door landen gestelde CO2-plafonds halen. Het Hof mag daarin niet verder gaan: ze mag bijvoorbeeld ook niet het gebruik door EU-bedrijven van CDM-rechten verbieden, omdat dat 'beter voor het milieu zou zijn'. Strenger is natuurlijk altijd beter voor het milieu, maar dat is voor het halen van CO2-doelstellingen niet altijd nodig. De huidige Kyoto-doelstellingen zijn al lastig genoeg; en post-Kyoto wordt nog lastiger. Verwacht wordt dat de Commissie tegen de uitspraak van het Hof, althans van de Kamer van Eerste Aanleg, in beroep zal gaan.

Onduidelijk is dus wat nu de implicaties zijn van deze uitspraak. De periode 2005-2007 is bijna voorbij, en bovendien zijn uitstootrechten in deze periode vrijwel niets meer waard. Duitsland heeft 5 miljoen ton rechten aan 700 nieuwe bedrijven gealloceerd; na de 'afrekening' van de eerste fase in april 2008, zal de Duitse Emissieautoriteit het teveel gealloceerde terugvragen, dat kondigt ze althans aan [zie persbericht DEHSt]. De spotprijs steeg door dit nieuws wel, van 8 naar 10 Eurocent.

jc@emissierechten.nl