Fiscale mist bij handel vervuilde lucht
'Je loopt constant tegen dingen aan die je niet eerder hebt meegemaakt'
VAN ONZE REDACTEUR
AMSTERDAM - Vanaf 1 januari is de uitstoot van kooldioxide door de zware industrie aan banden gelegd en moet de handel in emissierechten van de grond komen. Maar de fiscale consequenties zijn nog vaak onduidelijk.
De zware industrie zit sinds het begin van deze maand vast aan een ambitieus Europees project om de uitstoot van kooldioxide binnen de perken te houden. Opgedragen door Brussel, heeft Den Haag grenzen gesteld aan de grote vervuilers. Zo'n kleine 170 bedrijven hebben elk een bepaalde hoeveelheid emissierechten toebedeeld gekregen. Wie meer vervuilt dan zijn quotum toestaat, moet rechten bijkopen. Wie minder vervuilt, kan rechten verkopen.
Het is een revolutionaire aanpak die veel voorbereiding vergde van het bedrijfsleven. Shell, Hoogovens en anderen moesten werken aan plannen en systemen - zogenoemde protocollen - om de eigen vervuiling vast te stellen. In de tussentijd stelde de overheid per bedrijf vast wat de uitstoot van kooldioxide mag zijn.
Inmiddels is dat proces, in Nederland althans, afgerond en wordt duidelijk dat de fiscale gevolgen van emissiehandel zijn veronachtzaamd. Terwijl bedrijven bezig waren met het treffen van concrete maatregelen om de emissiehandel mogelijk te maken, hadden ze weinig oog voor de belastingtechnische complicaties die het geschuif van vervuilde lucht met zich mee zou brengen. 'De fiscale aspecten worden nog niet helemaal doorgrond', zegt bijvoorbeeld Jos Cozijnsen, consultant voor emissiehandel. 'Productiebedrijven hebben vaak geen idee hoe ze de fiscale voor- en nadelen moeten inschatten.'
Zo langzamerhand beginnen ondernemers dit ook zelf in te zien, zegt belastingadviseur Robert Derksen van PricewaterhouseCoopers. Pas nu het meeste voorbereidende werk achter de rug is, komen bedrijven met vragen bij belastingadviseurs.
Die zien dat er vooral in het internationale verkeer vraagtekens zijn. Wie emissierechten wil kopen van of verkopen aan een buitenlands bedrijf, zal merken dat er bijvoorbeeld problemen zijn met de btw-afdracht. Dat komt onder andere omdat de kwalificatie voor de btw in landen als Denemarken, Griekenland, Italië en Letland nog onduidelijk is. In het ergste geval zal een onderneming twee keer omzetbelasting moeten betalen. De btw kan dan weliswaar in één van de betrokken landen worden teruggevraagd, maar in dat geval duurt het regelmatig meer dan een jaar voordat het geld is teruggestort.
Om dit soort ergernissen te voorkomen, moeten de Europese overheden hun fiscaal beleid op elkaar afstemmen. Zij moeten het er over eens worden hoe ze emissierechten belastingtechnisch zullen behandelen. Derksen verwacht overigens dat de Europese btw-commissie later dit jaar zal zorgen voor eenduidigheid.
De fiscale hindernissen beperken zich niet tot de btw. Bedrijven die vestigingen in meerdere Europese landen hebben, kunnen ook binnen de vennootschapsbelasting met onduidelijkheden te maken krijgen. Die ontstaan als een bepaalde vestiging emissierechten overheeft en die binnen het bedrijf door wil spelen naar een andere vestiging die rechten tekort heeft. De vraag is hoeveel belastbare winst de eerste vestiging hiermee verdient. Normaal gesproken zou dat geen probleem zijn. De winst zou je kunnen vaststellen op basis van de marktprijs. Maar in dit geval is die prijs nietszeggend. Dat komt omdat er tot nu toe nog nauwelijks gehandeld wordt in emissierechten. In 2004 vonden er niet meer dan 200 transacties plaats. Naar verwachting zal de omzet de komende maanden niet sterk stijgen omdat veel landen de emissierechten nog niet verdeeld hebben.
'Het lijkt er dan ook op dat ook voor de komende maanden de "beurskoers" van de emissierechten niet zonder meer als richtsnoer voor een zakelijke prijs kan dienen', zegt Derksen. 'Er is geen goed referentiekader en dat maakt het erg ingewikkeld.' De Nederlandse fiscus zegt er overigens van uit te gaan dat de beurskoers wel als referentieprijs kan dienen. Maar of andere belastingdiensten net zo over dit prijzenprobleem denken, is de vraag.
Derksen merkt op dat dit probleem ook binnenlands gevolgen heeft als bijvoorbeeld twee aan elkaar verbonden bedrijven van dezelfde productiefaciliteit gebruik maken. In dat geval is niet helemaal helder hoe de emissierechten voor deze faciliteit verdeeld dienen te worden. 'Dat is het laatste probleem waar ik tegenaan ben gelopen', aldus de belastingadviseur uit Arnhem. 'Dat maakt de emissiehandel ook leuk: je loopt constant tegen dingen aan die je niet eerder hebt meegemaakt. Alles is nieuw en anders. Daar komen we steeds meer achter.'
Copyright (c) 2005 Het Financieele Dagblad
