"Geen verklaring voor idiote stroomprijs" (FD 29/12)
Zie ook: Tuinders in verkoop stroom; Electrabel: elektriciteitsmarkt is 'gek geworden' (FD)
Bedrijven vragen zich af hoe lang ze nog kunnen produceren met
huidige prijzen
KAREL BECKMAN EN ROY OP HET VELD
AMSTERDAM - De prijzen voor levering van stroom in 2006
bereikten deze week 'nieuwe all-time high niveaus', meldt stroomproducent Electrabel
in een nieuwsbrief voor zijn zakelijke klanten. Voor elektriciteit in kalenderjaar 2006
moet een afnemer op de groothandelsmarkt euro 61,50 per megawattuur (MWh) betalen. De
prijs van een contract voor het eerste kwartaal 2006 is euro 76,50. Begin dit jaar lag de
prijs nog rond de euro 35,00.
'Idioot, belachelijk hoge prijzen, die in geen verhouding staan tot de
"fundamentals" in de markt, zoals de olie- en gasprijzen', zegt Eric van
Teeffelen, directeur van de kleine energieleverancier Anode
Electrabel Marktupdate wk 51 : Forwardprijzen sluiten dit jaar hoog af.
Ook in de laatste handelsweken blijven de prijzen voor forwardproducten op jaarbasis zeer hoog. Door het afsluiten van de laatste inkoopcontracten op het laatste moment van het jaar, steeg met name de cal 06 contract verder boven 61 Euro voor base en 84 Euro voor peak.
Volgens Van Teeffelen zijn het de grote energiebedrijven, die over eigen productiecapaciteit beschikken, die de markt bepalen. 'Die gaan niet stunten. Klanten kunnen nergens anders heen.' Het enige alternatief dat afnemers hebben, is de spotmarkt APX, waar stroom kan worden gekocht voor levering de volgende dag. Maar ook de APX-prijzen zijn erg hoog. 'De markt werkt gewoon niet goed. Er zijn te weinig spelers in relatie tot de productiecapaciteit.' Van Teeffelen is niet de enige die er zo over denkt. EU-commissaris voor mededinging Neelie Kroes constateerde onlangs nog dat de Europese energiemarkten 'nog niet concurrerend functioneren'.
Nederlandse energiebedrijven schrijven de hoge prijzen vooral toe aan de hoge gasprijs, die weer gekoppeld is aan de sterk gestegen olieprijs. Nederland leunt sterkt op gasgestookte centrales. Maar in Frankrijk en Duitsland zijn de stroomprijzen eveneens fors omhooggegaan, terwijl daar kolen- en kerncentrales domineren. Bovendien is de olieprijs de laatste maanden stabiel, terwijl de stroomprijs onverminderd doorstijgt.
'Je kunt de stroomprijzen niet zonder meer koppelen aan de grondstoffenprijzen', zegt Luc Hautvast, commercieel directeur van Electrabel. 'Het is een handelsmarkt. Heel veel factoren hebben invloed op de prijs: het weer, onderhoud aan centrales, geruchten in de markt, toekomstverwachtingen. Het blijft koffiedik kijken.' Een factor die volgens de meeste marktwaarnemers de laatste weken een rol heeft gespeeld zijn de ongewoon hoge forward-prijzen in Frankrijk. De Franse prijzen, die sterk zijn gebaseerd op goedkope kernenergie, liggen van oudsher tientallen euro's onder de Nederlandse, maar liggen daar nu nog slechts enkele euro's onder. Frankrijk zou de andere West-Europese markten hebben 'meegesleept'.
Waarom de prijs in Frankrijk zo is gestegen, is echter ook niet duidelijk. Het gerucht gaat dat er één of meerdere grote kerncentrales van energiereus EDF binnenkort in onderhoud gaan. 'EDF bevestigt zoiets nooit', zegt Hautvast.
'We weten het gewoon niet', bevestigt Stef Peters, directeur van de Nederlandse vestiging van het Noorse Statkraft. 'Er zouden problemen zijn met een paar kerncentrales. En kennelijk verwachten diverse marktpartijen dat de prijzen in Frankrijk het komende jaar hoog zullen of kunnen zijn. De fundamentals ondersteunen een dergelijke hoge prijs in Frankrijk echter niet. Zo is er een duidelijk dalende tendens in de oliemarkt.' Volgens Peters zou een goed functionerende markt op fundamentals moeten zijn gebaseerd, maar het is ook mogelijk dat de prijzen door andere oorzaken worden bepaald.
Volgens Jan Wegman, energie-inkoper van het Schiedamse energiebedrijf ONS, is 'alle logica zoek' in de markt. 'Er gebeuren vreemde dingen. Je koopt in een dalende markt en met één vrij kleine deal draait de markt weer om. Eén ding is zeker: de klant betaalt.' Wegman krijgt nu nog klanten aan de deur - bedrijven die zo'n 25.000 MWh per jaar verbruiken - die moeten kopen voor 2006. 'Daar kun je weinig voor doen.'
Voor energie-intensieve bedrijven is een levensbedreigende situatie ontstaan. In allerlei sectoren, van kwekers tot smelterijen, wordt de pijn gevoeld. Rozenkweker Ard Hoogervorst overweegt om net als veel andere tuinders een eigen warmtekrachtcentrale aan te schaffen, zodat hij flexibeler kan inspelen op de markt. 'Vaste contracten tegen deze prijzen zijn niet meer op te brengen', zegt hij. Hoogervorst koopt nu alleen op de spotmarkt APX. 'Als de prijs daar boven een bepaald niveau komt, doe ik de lichten van de kas uit.' Veel soelaas biedt het niet. 'Je moet je afvragen of je in de rozen kunt blijven bij deze prijzen.'
Aluminiumproducent Aldel vraagt zich af of hij nog in de aluminium kan blijven. Tot voor kort had Aldel een langetermijncontract voor naar verluidt euro 10,00 per MWh. Vanaf januari gaat Aldel verliesgevend draaien op een tijdelijk contract. 'Niet alleen wij, veel van de industrie zal uit Nederland verdwijnen als het zo doorgaat', zegt Aldel-directeur Karsten Pronk.
Frits de Groot, secretaris Energie van VNO-NCW, vindt dat Nederland snel af moet zien te komen van zijn afhankelijkheid van gas. 'Nederland moet nieuwe kerncentrales bouwen. Een kerncentrale is een prijsdrukker in de markt.'
Copyright (c) 2005 Het Financieele Dagblad
Electrabel: elektriciteitsmarkt is 'gek geworden'
KAREL BECKMAN EN ROY OP HET VELD
AMSTERDAM - De elektriciteitsprijzen zijn in de laatste weken van het jaar gestegen 'naar
een ongekend niveau in een gek geworden markt'. Dat schrijft Electrabel, de grootste
stroomproducent van Nederland, in een nieuwsbrief.
Bedrijven hebben niet alleen last van de dure stroom , ze spelen
er ook steeds vaker op in. Glastuinders zetten bijvoorbeeld steeds vaker
warmtekrachtcentrales (wkc's) in om stroom te verkopen op de
markt.
Volgens Peter van den Berg, energie-expert van AgroEnergy, een
samenwerkingsverband van Rabobank en land- en tuinbouworganisatie LTO, 'ontwikkelt de
sector zich tot elektriciteits- en gasleverancier'. 'In 2005 is voor 100 megawatt aan
centrales bij tuinders bijgezet.'
Volgens wkc-brancheorganisatie Cogen bedraagt het vermogen van de
tuinbouwsector 1000 megawatt. Dat is 5% van het Nederlandse vermogen - ruim 20.000
megawatt.
Volgens Marcel Dries van Westland Energie zijn wkc's voor tuinders 'een
gezonde investering die de risico's verlaagt'. Gas wordt gebruikt voor de verwarming van
de kas. Als tuinders een wkc hebben zorgen hogere gasprijzen niet alleen voor stijgende
bedrijfslasten, maar ook voor groeiende opbrengsten vanwege de stroomverkopen. Dries
verwacht daarom dat de opmars van wkc's nog lang niet ten einde is. 'Ik denk dat er de
komende drie jaar 100 tot 200 megawatt per jaar wordt bijgebouwd.' De
elektriciteitsprijzen zijn als gevolg van de hogere olieprijzen het afgelopen jaar 'door
het dak gegaan'. Termijncontracten voor de levering van een megawattuur in 2006 stegen van
euro 38 in januari naar meer dan euro 60 deze week.
Pon Power, een dochter van Volkswagen-importeur Pon Holding, levert
wkc's. 'De wkc-markt loopt heel goed', stelt het bedrijf. 'Niet alleen tuinders, ook
fabrieken en ziekenhuizen installeren wkc's.'
Volgens onafhankelijk energiedeskundige Sjak Lomme kunnen bedrijven ook
geld verdienen door tijdens piekuren zichzelf 'af te schakelen'. Lomme geeft cursussen
'load management' aan de industrie. Hij leert bedrijven hoe zij gecontracteerde
elektriciteit kunnen terugleveren aan de markt. Zo verdienen ze geld tijdens prijspieken.
'Hier wordt steeds meer gebruik van gemaakt.'
Energie-intensieve bedrijven als Corus en Aldel vrezen op hun beurt voor
hun voortbestaan als de prijzen op het huidige niveau blijven. Via een consortium proberen
negen 'energieslurpers' een gunstig langetermijncontract af te sluiten.
VNO-NCW is daar optimistisch over. 'Als iemand een centrale bouwt voor
het consortium is het mogelijk om op kostprijs-plusbasis een contract af te sluiten', zegt
energiesecretaris Frits de Groot van VNO-NCW. 'Het probleem zit in de periode totdat die
centrale klaar is. Daar is nog geen oplossing voor.'
Copyright (c) 2005 Het Financieele Dagblad