Wet
Emissiehandel (Staatsblad 2004, nr. 511)
Op 1 juli 2004 is de Wet CO2-emissiehandel (29.565) door de Tweede Kamer met algemene stemmen aangenomen: er werden
amendementen VVD/CDA overgenomen; de PvdA-motie over veiling van een deel van de rechten
is verworpen.
De Eerste Kamer nam op 28 sept. het wetsvoorstel, zonder stemming, unaniem aan. In de
bespreking, met één mond sprekend namens de Kamer, benadrukte senator Ketting het
experimentele karakter van de emissiehandel: vanaf 2008 mag er geen verschil in
interpretatie meer zijn. Hij speelde de verzoeken van EnergieNed en VNO door om de
ingangsdatum van 1 oktober naar 15 nov. te verschuiven, en om een hardheidsclausule voor
bedrijven die niet op tijd klaar zijn met monitoring. Hij verwees daarbij naar de enqûete
van Ernst & Young, die aanwees dat de helft van EU-bedrijven nog niets van
emissiehandel weet. Hij riep Van Geel op vanaf 2008 toch vooral emissies te gaan veilen:
de markt kan beter zijn werk doen dan met allocatie. De Wet is op 17 okt 2004 gepubliceerd
in Staatsblad nr 511.
Staatssecretaris Van Geel gaf evenwel aan dat er geen
wijzingen in de voorgestelde regeling nodig zijn en dat de NEa soepel met laatkomers zou
omgaan. Hij zei 'met pijn in zijn hart' voor een 20-tal m.n. chemiebedrijven een
opt-out te verzoeken, omdat hij het bij de interpretatie van 'stookinstallaties' toch bij
het rechte eind had. Wel vroeg hij de opt-out bedrijven er nog eens over na te gaan
denken: 'het is niet altijd gunstiger om buiten emissiehandel te vallen'.
Speciale regeling in de wet.
In het nieuwe hoofdstuk 16 van de Wet
milieubeheer wordt emissiehandel juridisch in de wet ingebed. Er wordt
aangegeven dat bepaalde bedrijven, waarvan installaties onder de Emisiehandels- richtlijn
vallen, een speciale vergunning krijgen ('permit') en een emissiebudget toegekend krijgen
('allowance'). Dit geeft hen de keuze de eigen emissies binnen de grenzen van het
toegekende budget houden ('make'), of emissies bijkopen op de emissiemarkt ('buy').
Er wordt een Nederlandse Emissie Autoriteit (NEA) in het leven geroepen, die de
regels uitvoert, emissierechten uitreikt en controleert of de bedrijven evenveel emissies
uitstoten als ze rechten hebben. Zo niet, dan kan de NEA in het uiterste geval een boete
opleggen per teveel uitgestoten ton CO2 (40€, 2005-2007; 100€ ,2008-2012). De
NEA is nu in oprichting (i.o.). Er zal tevens als onderdeel van de NEA een Bureau
Registratie Emissies (BRE) worden ingesteld, zodra de Wet CO2-emissiehandel in werking is
getreden.
In het voorstel nam de regering een aantal adviezen van de de Raad van State (van 14
maart) over. De Raad had nogal wat commentaar op de NOx-voorstel; maar dat onderdeel wordt
pas later ingediend. Na bespreking met de Tweede Kamer had de regering had in de Nota van Wijzigingen (29565, nr.12) een aantal amendement-
voorstellen van de VVD en CDA overgenomen, w.o.
- de Emissieautoriteit krijgt 6 mnd i.pv 9 mnd. tijd om het emissiejaarverslag goed te
keuren;
- 4 weken voordat het NAP naar de Commissie gaat, moet het aan de Kamer worden gestuurd;
Implementatie EG-Richtlijn
Emissiehandel
Het wetsvoorstel dient ter implementatie van EG-richtlijn nr. 2003/87/EG , waarmee
wordt beoogd de kosteneffectiviteit van de vermindering van de emissies van broeikasgassen
te verhogen zodat de EU en de individuele lidstaten kunnen voldoen aan de verplichtingen
die voortvloeien uit het Raamverdrag van de VN inzake klimaatverandering en aan de
gezamenlijke nakoming van daaruit voortvloeiende verplichtingen, met name aan het daarbij
behorende Kyoto-Protocol.
Het
Europees parlement stemde 2 juli 2003 voor de Richtlijn Europese Emissiehandel; de
Europese Raad nam daarna de Richtlijn definitief op 22 juli aan. Door de publicatie van de
Richtlijn op 25 okt. 2003 (definitieve
tekst Richtljn (2003/87/EG, publicatie Official Journal, 25 okt 2003) is deze inwerking getreden en zal door de Lidstaten
uiterlijk 31 dec. 2003 moeten zijn geïmplementeerd. De meeste Lidstaten zullen de
Richtlijn na deze datum in nationale wetgeving omzetten; te verwachten is dat de Commissie
deze dead-line echter niet zal handhaven, omdat ze zelf laat was met de vertalingen en
publicatie.
Regeling Monitoring Handel in Emissierechten (14 dec. 2004,
Staatscourant 2004, nr. 250, pag. 43)
Deze regeling van de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer van bevat bepalingen met betrekking tot het bepalen en
registreren van broeikasgasemissies ten behoeve van de implementatie van richtlijn nr.
2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 13 oktober 2003
tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de
Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad (PbEU L 275) (Regeling
monitoring handel in emissierechten). Hij bevat onder ondere bepalingen inzake monitoring
en beheer van emissiegegevens en een adequate interne verslaglegging om uniformiteit en
nauwkeurigheid in de rapportages |
Laatste nieuws: Raad van State behandelt
beroepen tegen allocatie
De Raad van State behandelde eind febr.een
veertigtal beroepen van bedrijven tegen het Allocatiebesluit; 20% van de inrichtingen is
dus ontevreden; daar zitten de meeste grote bedrijven wel bij. Voor 80% is de kous af. Er
spelen technische, juridische en princiële zaken. Men vindt bijv. dat men te weinig heeft
gekregen, het basisjaar onhandig was, de methode niet deugt of men überhaupt niet mee
hoeft te doen. Het is allemaal nieuwe wetgeving, en er zijn financiën in het spel, dus is
het terecht dat men de Raad om een juridisch oordeel vraagt.
In het verweerschrift handhaafdeVROM het
Allocatiebesluit. Men had kortgezegd maar naar de Europese rechter moeten stappen; VROM
implementeert naar haar zeggen de EU-regels. Mocht de Raad in april anders oordelen, dan
heeft VROM een claims-potje met emissierechten klaarstaan. Daarmee kan de 70 Mton
allocatie met hooguit 3,5% worden opgehoogd. Dus als het VROM even tegenzit zal de
kaasschaaf er weer over moeten gaan bij alle bedrijven: een sigaar uit eigen doos.
In Duitsland is 44%, 800 bedrijven, in beroep; slechts 10% voert inhoudelijke bezwaren op.
Dit betekent overigens dat de allocatie van de overige 1000 definitief is en dat voor deze
bedrijven 28 febr. de spot-handel kan starten, zo zegt de DEHSt.
In België heeft de Vlaamse regering eindelijk besloten tot omzetting van de
EU-Emissiehandelsrichtlijn in wetgeving, zodat er nu een juridische basis is waarop de
individuele allocatie van emissierechten kan georganiseerd worden.
De Raad krijgt tot en met maart de tijd om tot
een eerste oordeel te komen over alle beroepen samen. Daarna krijgt de regering de tijd
tot en met mei 2005 om zonodig een nieuw besluit te nemen (de zogenaamde 'bestuurlijke
lus'). Is de Raad van State niet tevreden, dan moet de Raad uiterlijk na de zomer 2005 een
definitief besluit over allocatie nemen. Intussen blijven de emissievergunningen en de
allocatie van kracht en zal het bedrijf zich aan de emissieplafonds en de regels van
emissiehandel moeten houden.
Toewijzingsbesluit emissierechten vastgesteld (25/10).
Op 25
oktober 2004 hebben de bewindslieden van VROM en Economische Zaken het Toewijzingsluit vastgesteld.
In de lijst met
installatie met allocaties zijn een paar wijzigingen meegenomen. Met name is 1 Mton
minder gealloceerd: de bedrijven met minder dan 25.000 uitstoot.
- Uitspraak Raad van State wijst beroep op NAP af:
Allocatieplan zelf was geen beschikking, waartegen bezwaar mogelijk is (29/12)
Besluit Handel in Emissierechten, 17 december
2004 (Staatsblad 2004, nr. 737)
Deze geeft regels ten behoeve van de implementatie
van richtlijn nr. 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie
van 13 oktober 2003 tot vaststelling van een regeling voor de handel in
broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG
van de Raad (PbEU L 275) (Besluit handel in emissierechten)
Onderhavig besluit strekt ter uitvoering van hoofdstuk 16, Wet milieubeheer (Wm). Dit
hoofdstuk is in de Wm ingevoegd bij de Implementatiewet EG-richtlijn handel in
broeikasgasemissierechten. Het besluit wijst de categorieën van activiteiten
aan die onder het systeem van handel in broeikasgasemissierechten vallen; - bevat eisen
met betrekking tot de aanvragen om een emissievergunning als bedoeld in artikel 16.5,
eerste lid, Wm en bepalingen over de aan die vergunning te verbinden voorschriften; -
bevat voorschriften voor de werkzaamheden die door meetinstanties worden uitgevoerd en
eisen waaraan deze meetinstanties moeten voldoen; - bevat bepalingen met betrekking tot
het emissieverslag; - stelt eisen aan de verificatie en de verificateur. De bijlage bij
het besluit geeft een overzicht van categorieën van activiteiten als bedoeld in artikel
2, eerste lid, van het besluit, die plaatsvinden in een broeikasgasinstallatie. In de nota
van toelichting gaat staatssecretaris Van Geel (VROM) onder meer in op: - een korte
beschrijving van het systeem van handel in broeikasgasemis-sierechten; - de
emissievergunning en de monitoring van de CO2-emissies; - de structuur van de regelgeving
met betrekking tot handel in broeikasgasemissie-rechten; - de inhoud van het besluit; -
het begrip CO2-installatie en -inrichting; - het bevoegd gezag; - handhaving van het
besluit; - lasten en voordelen voor het bedrijfsleven; - uitvoerbaarheids-,
handhaafbaarheids- en milieutoets.
Beleidsregels
Emissieautoriteit, 14 dec. 2004 (Staatscourant 2004, nr. 249, pag. 45)
Dit besluit van de Staatssecretaris van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer ) is de vaststelling van de
beleidsregels voor het bestuur van de emissieautoriteit inzake de handel in
emissierechten. Onderhavige beleidsregels geven invulling aan de wijze waarop de
emissieautoriteit (NEa) in oprichting gebruik zal maken van haar bevoegdheden in het
nieuwe systeem van handel in broeikasgasemissierechten dat op 1 januari 2005 in de EU van
start gaat. Het doel van deze beleidsregels is aan te geven op welke wijze de
emissieautoriteit gebruikmaakt van haar taken en bevoegdheden op grond van de hoofdstukken
2, 16 en 18 Wet milieubeheer (Wm). Dit bevor-dert de transparantie en de mogelijkheid van
controle op de emissieautoriteit, en beoogt een preventieve werking te hebben en de
betrokkenen aan te zetten tot normconform gedrag. De beleidsregels zijn nog in
ontwikkeling en hebben vooralsnog slechts betrekking op uitvoering, toezicht en handhaving
van artikel 16.2, Wm. De bijlagen I en II bij de beleidsregels betreffen de hoogte van
respectievelijk de dwangsombedragen en de bestuurlijke boeten. In deze bijlagen zijn als
richtlijnen vooralsnog marges aangegeven waarbinnen de emissieautoriteit deze sancties kan
opleggen (minima en maxima) omdat het systeem van handel in broeikasgasemissierechten
geheel nieuw is en er dus eerst ervaring mee moet worden opgedaan. |
Nieuw
rechtsterrein; uitkomst beroepen ongewis.
Naar verluid hebben de verantwoordelijken bij de Raad
van State zich in december middels studiedagen verdiept in het emissierecht. Want hoe de
Raad de veertig beroepen zal beoordelen is onbekend. Niet alleen is dit een nieuw
rechtsterrein (pas sinds enkele maanden in werking), waarin nog geen jurisprudentie
bestaat. Maar bovendien is de overheid voortdurend in overleg geweest met de meeste
bedrijven die in beroep zijn gegaan. Wellicht leidt dit tot coulance t.o.v. de overheid.
Aan de andere kant zal de Raad bekijken of de overheid sereus met klachten of problemen
van bedrijven is omgegaan. Overigens zijn veel beroepen erg principieel (een
emissieplafond is in strijd met eerdere afspraken) of technisch (het basisjaar valt in
mijn geval ongunstig; scheiding met procesemissies niet duidelijk). Belangrijkste vraag
zal zijn voor de Raad of de bedrijven wel voldoende beroepsmogelijkheden hebben gehad
tegen het Allocatieplan op zich en de daarin gebruikte methodiek en wat er in EU-verband
nu eigenlijk vast ligt. Het is dan ook mogelijk dat de Raad het Europees Hof van Justitie
vraagt bepaalde teren te interpreterenl die interpretatie zou dat in de gehele EU gelden.Commentaar:
- Emissiehandel wijkt af van het
gebruikelijk systeem, IPPC/BAT en ALARA, waarbij elke inrichting maatregelen moet nemen en
best beschikbare techniek moet toepassen;
- Totnogtoe hadden bedrijven in de
huidige milieuvergunning overigens in het geheel geen emissiebeperking. IPPC gold nog niet
t.a.v, broeikasgasemissies.
- Emissiehandel past op zich wel
bij het principe van ‘vervuiler betaalt’: het bedrijf moet immers emissies
beperken of emissierechten kopen.
- En uiteindelijk betaalt de vrager
van producten, de consument, dit weer in de prijs. Voor de consument zouden producten op
termijn, wat CO2 betreft beter zijn, goedkoper zijn.
|
Publicaties
- 'De overdracht van
CO2-emissierechten nader beschouwd', J.S. Kortman, NJB 25 februari 2005;
- "Europese
Installatieproblemen", J.H.G.v.d. Broek over interpretatie- en
vertaal-verschillen in EU van begrippen in de Emissiehandelsrichtlijn, Milieu&Recht,
jul/aug 2003.
- in 'In het luchtledige' (12.2.04)
schetst advokaat De Witt Wijnen van De Brauw de gevolgen van het achterblijven van
wetgeving;
Emissiehandel door wetgeving onnodig duur, FD, 18 sept, Dick van
Engelen.
- "Internationale
handel in emissierechten: handhavingsinstrument t.b.v. het Kyoto Protocol en de Europese
en nationale uitwerking", Jos Cozijnsen, Emissiehandel-special van het
tijdschrift Milieu & Recht
- Civielrechtelijk anticiperen op toekomstige wetgeving en lange termijn
contracten (seminar report, febr. 2003), Anthony Driessen, Nauta Dutilh;
- The EU
emission allowance trading scheme: a prototype for global GHG emissions allowance trading?:
Anthony Hobley and Peter Hawkes, Baker & McKenzie; In Environmental Finance, May 2003;
- Nieuwsbrief,
juli 2003, EU Directive on greenhouse gas emission allowance trading, De Brauw Blackstone
Westbroek
- Briefing Gleiss Lutz,
Schitss en Stibbe over EU Emissiehandel, nov 2003;
- Rapport MDW-werkgroep verhandelbare rechten (Marktwerking,
Deregulering en Wetgevingskwaliteit), febr. 2002.
|
Is een
emissierecht een registergoed?
- Volgens art. 3.10 BW zijn z.g.n.
register-goederen alle goederen waarvoor overdracht of vestiging inschrijving d.m.v. een
Notariële Akte in daartoe bestemde openbare registers noodzakelijk is.
- Echter volgens het Wetsvoorstel
Emissiehandel is nodig een Formulier van de NEa. Een notariële Akte (3.89) is dan niet
nodig: het Wetsvoorstel maakt dit duidelijk.
- Men geeft in de MvT ook aan dat het
Emissieregister weliswaar openbaar is, maar daarmee is het niet een Openbaar Register
zoals het kadaster. Het register is niet bedoeld voor derden(bescherming), maar voor de
NEa om het toezicht mogelijk te maken (MvT 14.4);
- EU-Richtlijn: registratie van toekenning
en transacties in Emissieregisters is verplicht (Art. 19)
- EU Verordening Registers komt nog (medio
2004): het concept voorstel van de Commissie wordt nu besproken door de Lidstaten (zie
hieronder). De verordening zal standaarden en protocollen geven voor het bijhouden en
uitwisselen van gegevens.
- De Verordening stelt als eis dat
Lidstaten uiterlijk sept 2004 een elektronisch emissieregister moeten hebben.
Emissierecht
als verhaalsobject
De Wetgever heeft er voor
gekozen dat het niet mogelijk is om op een emissierecht een pandrecht te vestigen.
Vruchtgebruik en ook beslaglegging is niet mogelijk.
Dit is in de EU dus niet overal
gelijk geregeld.
- In Engeland
- In Duitsland is pandrecht
bijvoorbeeld wel mogelijk. Dit verschil in wetgeving kan er toe leieden dat het
makkelijker is om in Duitsland financiering te krijgen van een bank dan in Nederland,
omdat in Nederland emissierechten (al gauw een miljoen € voor een groot bedrijf) niet
een verhaalsobject zijn.
|
Is een emissierecht een effect?
- In het Wetsvoorstel Emissiehandel wordt er voor gekozen dat een
emissierecht géén effect is (MvT 14.11).
- De handel in afgeleide producten, derivaten,
wordt wel als handel in effecten beschouwd. Hier zal toezicht van de Autoriteit
Financiële Markten (AFM) op uitgeoefend moeten worden en zullen derivatenhandelaren een
speciale vergunning moeten hebben.
- Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE,
voorloper AFM) zei over NOx-rechten :als er met emissierechten belegd kan worden, d.w.z.
als er gespeculeerd kan worden op
schommelingen in prijs en markt, dan valt emissierecht onder Wte 1995; zie brief STE, mei 2001;
- Raad voor Verslaglegging zegt dat het is een: ‘immaterieel
goed’
- In de Duitse wet (Treibhausgas Emissions-
handelsgesetz) staat over emissierechten, "Berechtig Ofwel,
emissierechten zijn zakelijk rechten, tenzij het financiële instrumenten (zoals
derivaten) zijn die ervan afgeleid zijn.
- Engeland koos voor 'property rights' en dat de Financial Services
Authority (FSA) de markt van afgeleide derivaten moet reguleren (comodity). Verder stelt
men dat bij emissierechten-transacties BTW berekend moet worden berekenen. T.a.v. het
toezicht op de handel stelt men voor emissiehandelaren een soepel regime in;
- Dit heeft gevolgen voor BTW/VAT.
Die regels zijn in de EU geharmoniseerd: dus nog onopgelost probleem.
- Er ontstaat in elk geval een zgn.
secundaire markt: opties, ‘forwards’ ed.; Daar is wellicht toezicht door AFM
(Autoriteit Financiële Markten) nodig: die zal kijken of de investeerders beschermd
moeten worden; is waarschijnlijk niet het geval?
Derivaten
Derivaten zijn contracten waarin
de voorwaarden, zoals prijs, looptijd en de wijze van afhandeling zijn vastgelegd
waartegen een transactie op een bepaald moment in de toekomst zal of kan plaatsvinden.
Derivatenhandel is een verzamelbegrip voor alle soorten afgeleide producten van - in dit
geval - de handel in emissierechten
|
