Kamer, met gemor, akkoord met allocatieplan, PVV en VVD houden bezwaren [Energeia, 16 mrt]

16 maart 2007
DEN HAAG (Energeia) - De meeste fracties uit de Tweede Kamer zijn donderdagavond, met gemor, akkoord gegaan met het Nederlandse nationale allocatieplan zoals dat door de Europese Commissie is gewijzigd en met het besluit van de regering om geen bezwaar aan tekenen. Alleen de VVD en de PVV hadden na het debat nog steeds bezwaren.

De Commissie heeft het plan op een aantal punten gewijzigd. Zo is de totale hoeveelheid die Nederland mag uitstoten omlaag gebracht. Die reductie van 5% wordt over alle bedrijven verdeeld. Verder moeten allerlei kleine installaties toch onder het stelsel gebracht worden. Nederland had dat willen voorkomen omdat het teveel administratieve lasten met zich meebreng. Een andere wijziging is dat de bonus voor bedrijven die voorop liepen omlaag moet van 15% van de benodigde rechten naar maximaal 10%. Ten slotte mogen bedrijven maximaal 10% van hun rechten uit het buitenland halen, door rechten te kopen van emissievriendelijke projecten die daar worden opgezet.

Diederik Samsom van de PVDA had het altijd al geweten dat het plan niet geaccepteerd zou worden door de Commissie maar hij is blij dat de regering niet teveel fuss maakt en de korting accepteert. "Nederland heeft mee gepokerd maar de Commissie heeft daar een stokje voor gestoken", zo redeneerde Wijnand Duyvendak van Groenlinks. De lage prijs van uitstootrechten op de markt bewijst volgens hem dat er geen schaarste is. "De huidige prijs van uitstootrechten heeft geen relatie met de urgentie die gevoeld wordt om het probleem op te lossen", zo zei Duyvendak.

Het CDA en VVD hadden meer moeite met de wijzigingen van de Commissie; ze hadden het idee dat de spelregels tijdens het spel waren veranderd, maar ze accepteerden het wel. Wat de VVD echter niet zomaal wilde slikken, was de eis van de Commissie dat bedrijven met kleine installaties ook onder het systeem moeten worden gebracht. De VVD wil dat de regering bezwaar tegen de eis instelt.

Van der Hoeven gaat dat niet doen, zo liet ze kortweg weten. Waarom niet? Zo'n bezwaarprocedure duurt een paar jaar en heeft geen opschortende werking. Dus de bedrijven moeten toch mee gaan doen met het systeem. En als de overheid de zaak wint, moet de minister de bedrijven over een paar jaar vertellen dat ze toch niet mee hadden hoeven te doen. Een spoedvoorziening (een soort kort geding) aanvragen is mogelijk om de opschortende werking te krijgen, maar dan moet Nederland ernstige en onherstelbare schade leiden als die voorziening niet getroffen wordt en je moet een redelijke kans op succes hebben, dus daar wilde Van der Hoeven ook niet aan beginnen.

De VVD, bij monde Helma Neppérus, vindt dit alles geen reden om geen bezwaar te maken, want dan zou je nergens meer bezwaar tegen kunnen maken. Ook de opmerking van Samsom dat de regering een groen jasje heeft aangetrokken en dat een procedure niet past in het groene imago dat Nederland zichzelf wil aanmeten, is volgens Neppérus geen reden om het bezwaar te laten schieten. Je moet duidelijk maken dat je de hoofdlijnen van het allocatieplan wel steunt. De VVD beraadt zich op het indienen van een motjie.

Paulus Jansen (SP) had wat dat betreft een andere, simpelere, oplossing. Zorg dat je de lasten van de kleine bedrijven die er nu onder vallen zo simpel mogelijk maakt. Overigens gaat de Commissie wel akkoord met een praktijk die elders al wordt toegepast; installaties van 3 MW of lager hoeven niet meegeteld te worden bij het bereken van het totaal opgesteld vermogen. Als dat laatste boven de 20 MW komt moet het bedrijf deelnemen aan het stelsel.

Een andere aanpassing van het plan door de Commissie die discussie opriep was het verminderen van de bonus voor bedrijven die al veel gedaan hebben aan het reduceren van de uitstoot. Die bonus moet van de Commissie teruggebracht worden van 15% naar 10%. Het CDA vroeg zich af of dit wel te rijmen valt met afspraken die met de industrie zijn gemaakt. Met name exploitanten van WKK's worden hierdoor benadeeld. Minister Van der Hoeven zei echter dat de WKK's er goed uitkomen in het plan.

Samsom vindt dat de industrie ondanks de korting nog steeds teveel rechten krijgt toegewezen. Dit zal na 2012 anders worden, zo verwacht hij. Als de regering de doelen wil halen die het zichzelf heeft gesteld dan zal ze de industrie na 2012 echt flink moeten gaan korten. Een alternatief is dat de transportsector en de gebouwen flink minder CO2 moeten gaan uitstoten. Dat kan ook maar daar is het minder makkelijk te realiseren dan bij de industrie. Samsom wil daarom dat de regering de industrie gaat waarschuwen dat het na 2012 echt afgelopen is met de 'royale' toedeling van rechten voor het uitstoten van CO2. Als ze dan meer rechten willen "komen ze van een koude kermis thuis".

Groenlinks drong er verder op aan dat Nederland en Nederlandse bedrijven samen niet meer dan 50% van de reductie in de uitstoot van CO2 realiseert door het aankopen van rechten in het buitenland. De regering was al van plan om zelf 50% van de reductie uit het buitenland te halen. Als bedrijven dat voor 10% mogen doen komt dan wordt het percentage van 50% overschreden. Groenlinks overweegt een motie in te dienen als de regering er niet voor zorgt dat Nederland in totaal onder die 50% blijft. Als de overheid minder rechten in het buitenland gaat kopen sparen we ook nog belastinggeld uit, zo hield Duyvendak de bewindslieden voor. De ministers stelden zich welwillend op en beloofden om te kijken wat ze kan doen.

SP'er Jansen opperde dat de regering minder rechten die afkomstig zijn van de korting van de energiebedrijven gaat veilen. Op die manier hoeft de industrie niet zoveel gekort te worden. Van der Hoeven antwoordde echter dat de opbrengsten van de veiling nodig zijn voor het compenseren van consumenten voor de gestegen stroom- en gasprijzen.

Jansen hield een pleidooi voor het zogenaamde DSM-model en daar was veel sympathie voor aan de rechterkant van de tafel (waar de parlementsleden zitten). Het DSM-model is een alternatief voor het huidige stelsel, waarbij het aantal rechten gebaseerd wordt op een gemiddelde productiemethode. Bedrijven die een vuilere methode hebben moeten bijkopen en zij die een schone methode hebben, houden over.

Omdat het aantal rechten in dat geval toeneemt met de productie en de omvang van de productie onzeker is, is het van te voren niet in te schatten hoeveel rechten er toebedeeld zullen worden. Dit is in het huidige stelsel niet toegestaan. Bovendien is er volgens Van der Hoeven geen "draagvlak" voor bij de Commissie, bij lidstaten en bij bedrijven. De minister vindt dat er eerst "draagvlak" moet zijn. Bedrijven moeten zelf met maar een voorstel komen.

De Kamer heeft overigens officieel nog niet ingestemd met het plan. De VVD en de PVV beraden zich nog over de vraag of ze een zogenaamd wetgevend overleg willen over het nationale allocatieplan. Tijdens zo'n overleg kunnen moties ingediend worden en kan er officieel gestemd worden. Samsom maakte zich er nog sterk voor dat de twee partijen de mogelijkheid hadden om zo'n overleg te voeren, want daar had hij als lid van de oppositie ook altijd prijs op gesteld. Dat moet dan wel voor eind volgende week donderdag want als Nederland dan niets van zich heeft laten horen gaat het plan gewoon in werking. De PVV nam een heel afwijkend standpunt in en is tegen het hele emissiehandelsstelsel.