Klimaattop Bali: uiterlijk in 2009 CO2-afspraken als vervolg op Kyoto: betekenis CO2-markt [18/12]

De Klimaattop afgelopen 2 weken op Bali heeft voor de verdere ontwikkeling van mondiale samenwerking tegen klimaatverandering het maximale bereikt. De massale positieve inzet van landen, zowel de EU, Noorwegen, Australie alsook ontwikkelingslanden en milieu- en ontwikkelingsorganisaties heeft er toe geleid dat de VS zeer geisoleerd kwam te staan wat betreft onderhandelingen voor een omvattend CO2-verdrag voor de periode na 2012 [Post Kyoto]. Senator Boxer, voorzitter Milieucommissie in de Senaat; "In Bali, the President tried to treat the world the way he treats Congress - my way or the highway. The difference is that in Congress he has supporters, but in Bali he had no supporters. Thankfully, at the last minute, he relented and we now have a chance to resume our environmental leadership in the world."

De deur staat als het ware open voor de VS; ze kan direct mee onderhandelen, met een nieuwe bezetting van het Witte Huis na de verkiezingen eind 2008. Staten en bedrijven in de VS vragen reeds lang om verplichte CO2-plafonds; dat geeft duidelijkheid en de mogelijkheid via de CO2-markt kosten te beperken.

Het 'bipartisan' wetsvoorstel, dat daarvoor in het Congres in behandeling is - de Lieberman-Warner Bill, ofwel America's Climate Security Act [2007 S 2191] - is  2 weken geleden in de Milieucommissie van de senaat aangenomen en zal zijn weg naar de volledige senaat vinden. De Bush regering is zover nog niet.

Wel richt-getallen in Bali-besluiten
In tegenstelling tot veel berichten in de pers dat er geen richtgetallen in de Bali-besluiten worden genoemd voor de onderhandelingen: die getallen zijn er wel. Er wordt namelijk in 2 tracks onderhandeld;
1. Het Kyoto Protocol-pad [Ad Hoc Working Group on Further Commitments .. under the Kyoto Protocol, AWG] en
2.  het Klimaatverdrag-pad [Ad Hoc Working Group on Long Term Cooperative Action under the Convention].
Wat er nu nl gebeurt is dat de Kyoto-partijen - d.w.z. de industrielanden daarvan - in het kader van het vervolg op het Kyoto Protocol, aan reductiedoelstelling in een marge van 25-40% in 2020 t.o.v,1990 gaan werken [zie besluit AWG], omdat de wetenschap aangeeft dat de mondiale CO2-emissies in 2015/2020 bereikt moet worden. De VS is daarbij geen partij.
Vervolgens moeten de Partijen bij het Klimaatverdrag, waar de VS wel lid van is, in het kader van de Bali Roadmap of Bali Action Plan [zie hier] - uiterlijk in 2009 een nieuw mondiaal verdrag sluiten, met alle industrielanden en de ontwikkelingslanden. In de Roadmap staat echter dat de industrielanden afspraken maken over CO2-beperking die leiden tot 'comparable efforts' van die industrielanden. Dat betekent dat de VS gelijk moet lopen met de Kyoto-afspraken, dus in de 25-40% marge. Natuurlijk geldt dat voor de landen samen en mogen nationale omstandigheden meetellen.

De VS zegt nu achteraf ontevreden te zijn, omdat grote ontwikklelingslanden geen CO2-verplichting op zich nemen [zIe bericht REUTERS].  Maar die eis zou nooit slagen. ik denk dat ze ontevreden is, omdat ze ziet dat via de Roadmap in combinatie met het Kyoto-proces, vast zit aan scherpe CO2-reducties. En dat is terecht voor het land met de meeste emissies.

De invloed van ‘Bali’ op de CO2-markt
Hoe moet de uitkomst van de Klimaattop op Bali worden geïnterpreteerd? De Klimaatverdragspartijen hebben een ‘Bali Roadmap’, afgesproken. Hierin wordt een werkprogramma voor 2 jaar afgesproken om daarna pas emissieafspraken te maken per land voor de periode na Kyoto, d.w.z. na 2012. Als je erbij bedenkt dat het huidige Witte Huis niets van keiharde emissie-afspraken moet hebben, is de CO2-markt dan wellicht binnenkort ten einde?

Huidige situatie van de CO2-markt
Om de gevolgen van Bali op de ontwikkeling van de emissiemarkt in te schatten is het belangrijk het breder perspectief te zien en dan wordt duidelijk wat voor een markt zich aan het ontwikkelen is. Ik denk daarbij aan de volgende aspecten:
- De Europese Emissiemarkt (ETS) van 27 EU-landen, en Noorwegen wordt verstevigd; de Europese Commissie presenteert op 23 januari voorstellen om het systeem beter te laten werken met grotere ambities (een duidelijke schaarste).
- Als het voorstel van de Europese Commissie wordt overgenomen dat vanaf 2010 de luchtvaart ook onder het ETS valt vergroot de schaarste nog meer;
-   De markt van credits van emissie-projecten in ontwikkelingslanden (CDM) wordt steeds professioneler. De Conferentie heeft richtlijnen gemaakt om de beoordeling van projecten beter te laten verlopen;
- De markt van credits in industrielanden (JI) komt tot ontwikkeling; hierbij gaat het om bedrijven of sectoren die niet onder emissiehandel vallen;
- Autoriteiten in de EU, VS, Australië en Nieuw Zeeland werken in ‘ICAP’ samen aan de koppeling van elkaars emissiemarkten.
- Australië bindt haar emissiemarkt vanaf 2010 aan de Kyoto-markt;
- Er is steeds meer steun in de VS voor CO2-verplichtigen voor bedrijven, schonere auto’s, steden die Kyoto-doelen ondertekenen e.d. En dan is er de Warner-Lieberman Bill, de wet die een economiewijd CO2-handelssysteem voor de VS introduceert en 80% van de emissies in de VS dekt. De wet is nog niet door de hele Senaat; dat proces duurt nog minstens een jaar.
- De EU heeft afgesproken in 2020 tenminste 20% minder CO2-emissies te hebben dan in 1990; en wil zelfs tot 30% gaan als er een internationaal akkoord wordt afgesproken.

Je kunt dus zeggen dat de positie van de CO2-markt verstevigd is en haar toekomst verzekerd. De vraag is, of we nu sterke prijsverhogingen en grotere handelsvolumes na Bali kunnen verwachten. Dat valt nog te bezien.

Wat heeft Bali hier aan toegevoegd?
Ook al is er nu nog geen helderheid over hoe dat nieuwe CO2-verdrag er uit gaat zien, en hoe ambitieus, gedurende de komende 2 jaar zullen we zien dat er een andere Amerikaanse president is, de voorbereiding van de wetgeving over CO2 in de VS verder is in de Senaat en de meest ontwikkelde ontwikkelingslanden zullen beter voor ogen hebben hoe zij hun emissies kunnen beperken en welke steun daar van het Westen voor nodig is. De tijd zal het leren, maar de kans is groot dat er dan wel afspraken gemaakt worden.

Vraag en aanbod
Bij de CO2-markt staat of valt alles met schaarste, vraag en aanbod. In de EU is het tekort vanaf 2008 200 Mton per jaar. We moeten er op rekenen dat dat vanaf 2020 wel 400 Mton kan worden. Nu streeft de EU eigenlijk naar een CO2-prijs van 40 tot 50 Euro om dure technieken mogelijk te maken en investeringen binnen te de EU te krijgen. Aan dat laatste twijfel ik echter sterk. De komende jaren zullen we met een nieuwe Witte Huis kunnen werken aan een echte mondiale CO2-markt, maar die markt zal ook projecten in ontwikkelingslanden kunnen gebruiken, de VS omvatten en gebruik maken van CO2-credits voor het voorkomen van meer ontbossing. En bij dat plaatje hoort eerder een prijs van rond de 20 Euro. Dat maakt de CO2-opslag wellicht niet betaalbaar maar het maakt de aanpak van het klimaatprobleem wel haalbaar.

De CO2-prijs daalde overigens na bekendwording van het Bali-akkoord enigszins.

Jos Cozijnsen