Juridische risico's
Is het huidige voorstel van minister Brinkhorst juridisch overeind te houden? Dat is een vraag die bij verschillende Kamerleden leeft. Brinkhorst wil nieuwe elektriciteitscentrales vrijstellen van de korting van 15% op de toewijzing, die voor de energiesector geldt. Opmerkelijk: minister Brinkhorst moest erkennen dat er een risico is dat de Raad van State het allocatieplan afschiet.

"Discriminatie bestaat niet alleen als we gelijke gevallen ongelijk behandelen, maar ook als we ongelijke gevallen gelijk behandelen. We mogen geen onnodige barrières in het vestigingsklimaat aanbrengen", legde Brinkhorst de juridische redenering van het kabinet uit. Dus: nieuwe centrales in deze periode worden niet gekort, dus mag je ze ook in de volgende periode niet korten. Maar als iemand het allocatieplan tot aan de Raad van State aanvecht, is volgens de minister niet in te schatten hoe die oordeelt. "Het kan zijn dat die de motivering niet adequaat acht. Dan kan het allocatieplan sneuvelen op een gebrek aan motivering. Dat kan ertoe leiden dat we de korting op bestaande centrales komt te vervallen en we geen extra rechten aan de energie-intensieve industrie kunnen geven."

"Een nachtmerrie", reageerde Krista van Velzen (SP) en ze was niet het enige Kamerlid die er zo over dacht. Brinkhorst zei dat hij "alles afwegende" tot de conclusie was gekomen dat hij het risico wil nemen. "Daaruit kunt u afleiden dat ik de huidige situatie [rondom de energie-intensieve industrie, red.] van dien aard vind, dat ik dit toch adviseer. Soms moet de regering regeren, ook als er geen 100% zekerheid is", aldus de minister. "Als ik het niet verantwoord acht, zou ik het niet voorstellen", voegde hij er later nog aan toe. Groenlinks-Kamerlid Wijnand Duyvendak was stellig in zijn commentaar. "Dit is gewoon staatssteun. Ik roep alle elektriciteitsbedrijven op om klachten in te dienen."

Veilen
Een van de hoofdpunten van het allocatieplan is het voorstel om 4% van alle emissierechten te gaan veilen. De Europese Commissie staat een veiling van maximaal 10% toe, maar laat het aan de verschillende lidstaten om te bepalen óf en hoeveel ze veilen. De Kamer bevindt zich in een spagaat. Diederik Samsom (PVDA) liet vorige week al weten dat de regering in zijn ogen moet kiezen voor veiling van de maximale 10% en hij weet zich gesteund door Groenlinks en SP. Deze partijen willen zo de vermeende windfall profits tegen gaan.

Het CDA is het echter ook niet eens met veilen van 4%. Dat zei Liesbeth Spies gisteravond. Voor het CDA gaat het te ver, zo lang omringende landen (en met name Duitsland) niet kiezen voor een veiling. Minister Brinkhorst heeft het geld dat de veiling opbrengt echter al verdeeld. Met tweederde daarvan, naar schatting EUR 80 mln, wordt de betaling van de compensatie van EUR 52 voor de stijgende energieprijzen deels gefinancierd. "Maar de inkomsten van de veiling hebben we pas in 2008, dus we hebben de tijd", zei Spies. In die tijd moet het kabinet volgens haar maar een andere manier zoeken om aan die EUR 80 mln te komen. "Minister Brinkhorst heeft dan wel een afspraak gemaakt met minister Zalm, maar niet met de CDA-fractie", aldus Spies.

In de pas met Duitsland?
Verder is 'level playing field' een begrip dat veel wordt gebruikt in de discussie over het allocatieplan. Lopen we met onze ideeën wel in de pas met onze buurlanden, en met name Duitsland? Creëren we een level playing field voor onze energiebedrijven, of wordt Nederland door de maatregelen steeds meer het duurte-eiland dat het volgens minister Brinkhorst nu is?

Duitsland veilt bijvoorbeeld niet in de tweede fase. Daarnaast geeft de Duitse regering nieuwkomers de garantie op emissierechten tot 2026, veertien jaar verder dan wat eigenlijk in het allocatieplan tot 2012 mag. Dat moet Nederland ook doen, vond Paul de Krom (VVD). "Gewoon in ons plan stoppen. Als Brussel dan zegt: 'dat doen we niet', zeggen wij 'okee, maar dan Duitsland ook niet'." Daarmee geeft Nederland een verkeerd signaal af, vonden veel andere Kamerleden. "Het Duitse model zet de bijl aan de wortel van het emissiehandelssysteem. En daar wilt u aan meedoen? Dan doet u mee aan het te grave dragen van het hele systeem", vond Samsom. De Krom: "Maar als ik dat niet doe, doe ik mee aan het te grave dragen van de plannen voor nieuwe kolencentrales in Nederland, die zo hard nodig zijn."

Veel Kamerfracties riepen de minister op in Europees verband een coalitie te smeden tegen de Duitse allocatie over het jaar 2012 heen. Brinkhorst zei de Kamer toe dat hij dat in Europees verband aan de orde zal stellen. "En ook in het overleg met de Benelux, Frankrijk en Duitsland heb ik al gepleit voor een gezamenlijke benadering van de CO2-problematiek."

De procedure
En dan is er nog de te volgen procedure. In de oorspronkelijke planning was het overleg van vorige en deze week de enige gelegenheid waar de Kamer over het allocatieplan kon discussiëren. Kamerbreed was daar verontwaardiging over. Veel parlementariërs willen eerst de inspraakreacties afwachten en kijken hoe andere landen hun allocatieplan in elkaar timmeren. Maar dan komt het kabinet in tijdsnood bij de uitvoering van bijvoorbeeld de benodigde wetswijzigingen. Bovendien: de deadline om het ontwerp-allocatieplan in te dienen bij de Europese Commissie is 30 juni.

Staatssecretaris Van Geel kwam gisteravond met een oplossing, waarbij Nederland gebruik maakt van de mazen in de Europese regeltjes. "Het ministerie reageert zo snel mogelijk op alle inspraakreacties, die uiterlijk 4 juli binnen moeten zijn. Het allocatieplan kan dan eind juli naar de Europese Commissie. Op basis van een uitspraak van het Europees Hof over het eerste allocatieplan van Groot-Brittannië volgt dat we dat plan tijdens de procedure in Brussel nog aan kunnen passen, naar aanleiding van een uitspraak van het parlement." Van Geel stelde voor meteen na het zomerreces, begin september, nogmaals over het allocatieplan te praten.

De Kamer was niet meteen overtuigd van dit idee. "Dan kun je net zo goed nog vier weken wachten met het indienen van het plan. Zijn die vier weken nou zo belangrijk?", vroeg Spies, die bang was dat Europa in de tussentijd al besluiten neemt en de Tweede Kamer buitenspel komt te staan. Volgens Van Geel hoeft ze zich geen zorgen te maken. "Als er één maand niets gebeurt in Brussel, is het augustus. Het is buitengewoon onwaarschijnlijk dat er dan een beslissing wordt genomen over het allocatieplan." Maar het is wel belangrijk dat het plan al wordt ingediend, want de termijn die Europa heeft om te reageren, telt wel gewoon door in augustus. Van Geel beloofde de Kamer voor dinsdag nog inzage te geven in de tijdsplanning van alle zaken die samenhangen met het allocatieplan.