Overgang duurzame energie zaak van lange adem

Ondanks snelle groei zorgen zon, wind en water in 2030 voor slechts 2% van de wereldwijde energieproductie

ROY OP HET VELD

AMSTERDAM - De overgang naar duurzame energie is een traag proces. Volgens onderzoeksinstituut TNO-NITG zijn de Nederlandse aardgasreserves tegen 2040 uitgeput. Op dat moment zijn er echter nog onvoldoende alternatieve energiebronnen om het stokje over te nemen. Nederland wordt daarmee afhankelijker van gas uit landen in het Midden-Oosten en Rusland.

De grafiek die de stijging van zonne- en windenergie aangeeft, oogt indrukwekkend. Tot 2020 groeien deze vormen van groene energie jaarlijks met dubbele cijfers. In 2020 is dat volgens statistieken van het Amerikaanse olieconcern Exxon Mobil goed voor een energieproductie vergelijkbaar met 1,2 miljoen vaten olie per dag.

Volgens het International Energy Agency groeit zonne-, wind- en waterenergie inderdaad hard, maar maakt het in 2030 nog steeds maar 2% van de wereldenergieproductie uit. Dat komt omdat de totale energieconsumptie in de wereld ook sterk groeit: van ongeveer 80 miljoen vaten per dag nu, naar 120 miljoen vaten per dag in 2030.

Op wereldschaal worden vervuilende energiebronnen zelfs belangrijker. China en India stillen een belangrijk deel van hun energiehonger met kolen.

Nederland en andere westerse landen hebben zich echter ten doel gesteld werk te maken van duurzame energie. In 2010 moet het aandeel duurzame energie op 5% liggen. Althans, dat is de doelstelling van de Nederlandse regering. In 2003 leverden schone opwekmethoden in Nederland nog maar 1,45% van de energiebehoefte, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Deskundigen vrezen dat Nederland zijn doelstelling niet gaat halen.

Minister Laurens Jan Brinkhorst van Economische Zaken probeert het gebruik van groene stroom te stimuleren met mep-subsidies (milieukwaliteit elektriciteitsproductie). Deze overheidsvergoeding op duurzame elektriciteitsopwekking bedraagt 9,7 eurocent per kWh (één kWh stroom kost de consument circa 20 eurocent). De overheid verstrekt deze vergoeding, omdat groene stroom niet de milieukosten veroorzaakt die kolencentrales bijvoorbeeld wel veroorzaken.

Voor de lange termijn heeft EZ afgelopen voorjaar zijn beleidskoers bekendgemaakt in het rapport 'Innovatie in het energiebeleid'.

Onder de noemer 'Transitie naar een duurzame energiehuishouding' beschrijft het rapport vijf hoofdroutes: energiebesparing, hernieuwbare energiebronnen, schone energiedragers en innovatieve conversietechnieken. De Tweede Kamer is teleurgesteld over deze studie, die het resultaat is van twee jaar overleg tussen overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties.

Dessalniettemin heeft het bedrijfsleven de handschoen opgepakt. Zo hebben Eneco, Essent, Nuon, de NAM en Gasunie de handen ineengeslagen. In een gezamenlijk manifest beschrijven de bedrijven de randvoorwaarden voor een 'duurzame gasinzet'.

Gas wordt gezien als transitiebrandstof, omdat het veel minder CO2-uitstoot veroorzaakt dan olie. Op de lange termijn moeten nieuwe brandstoffen, zoals waterstof en biomassa, olie én gas vervangen.

De deelnemende bedrijven zijn bezig met 'concrete actieplannen', individueel of in coalitieverband. Zo bestudeert Gasunie of de Waddenvloot (toeristenverkeer en vissersboten) niet op aardgas kunnen varen, in plaats van op stookolie. 'Technisch is het mogelijk', stelt een woordvoerder van Gasunie. 'De vraag is nog waar boten moeten tanken en of het economisch haalbaar is.'

In het verlengde hiervan bekijkt Gasunie of auto's en bussen op aardgas kunnen rijden. 'Qua techniek en veiligheid is het geen probleem. De vraag is nu wat de markt er mee gaat doen. Importeurs van auto's en bussen moeten erop inspelen, net als gemeentelijke vervoerbedrijven. We hebben het bij EZ neergelegd', zegt de Gasunie-woordvoerder. Een probleem is dat benzinestations moeten worden aangepast. 'In Duitsland en Frankrijk worden tankstations al grootschalig omgebouwd.'

Samen met Eneco is Gasunie nog betrokken bij een project om het waddeneiland Schiermonnikoog helemaal over te schakelen op duurzame energie. Per categorie (vervoer, huishoudens) wordt bekeken hoe dat het beste kan. Het proefproject moet als voorbeeld dienen voor andere Nederlandse gemeenten.

Als de Nederlandse projecten ook daadwerkelijk duurzame energie-alternatieven blijken op te leveren, is het te hopen dat de Chinese en de Indiase overheid er ook eens naar kijken, in plaats van de kolencentrales die ze op dit moment bouwen.

Dit is het derde deel in een korte serie over energieproblemen. Eerdere afleveringen verscheen op 27 december en 30 december.

Copyright (c) 2004 Het Financieele Dagblad