modewoord

Carbon leakage is het mode-argument tégen veilen van emissierechten... [Energeia 19 sept]

Carbon leakage was het buzz-woord deze week op het nationale CO2-platform in Ridderkerk. 'Koolstof lekkage', luidt de letterlijke vertaling, en het is tegenwoordig het krachtigste argument tégen het veilen van alle emissierechten na 2012. Het heeft helemaal niets van doen met wegsijpelen van kooldioxide uit een ondergrondse opslag, mocht dat uw eerste associatie zijn. Als met name de industrie verplicht wordt miljoenen te spenderen aan CO2-uitstootrechten terwijl de concurrentie buiten Europa op de handen blijft zitten, dan kan die industrie wel eens besluiten zijn heil óók buiten Europa te gaan zoeken, daar waar de regels minder strikt zijn. En omdat daar niemand iets mee opschiet -ook het klimaat niet- moet er niet geveild worden maar moeten de emissierechten door middel van benchmarking -buzz-woord nummer twee- verdeeld worden. Maar er is ook kritiek: carbon leakage wordt wel heel gemakkelijk in de mond genomen.

Terwijl de tweede fase van het Europese emissiehandelssysteem (ETS: Emission Trading Scheme) nog maar net is begonnen, heeft niemand het over de tegenwoordige tijd. Alle ogen zijn gericht op de periode hierná: na 2012, de derde fase. De Europese Commissie is namelijk van zins om alle emissierechten dan te gaan veilen. En voor die opstelling bestaat ook veel steun, bijvoorbeeld vanuit Nederland. Hoe veilen precies in zijn werk zal gaan, dat weet nu nog niemand, en ook niet of er uitzonderingen zullen worden gemaakt. Veel industriële bedrijven die op het mondiale speelveld moeten concurreren -denk bijvoorbeeld aan olieraffinage, chemie, staal, aluminium en cement- komen nu in het geweer.

Die industrieën vrezen namelijk voor hun concurrentiepositie. In de situatie van 100% veilen moeten bedrijven met een hoge broeikasgasuitstoot hiervoor miljoenen op tafel leggen - ook de bedrijven die juist heel goed omgaan met energiebesparing en emissiereductie. De buiten-Europese concurrentie hoeft dit vooralsnog niet - en het ziet er niet naar uit dat daar binnenkort verandering in komt. Europese producten worden op die manier te duur.

Het enige dat bedrijven dan nog kunnen doen, is vertrekken. Dat althans is wat veel bedrijven iedereen die maar luisteren wil, voorspiegelen. Vertrekken naar India, China of waar dan ook waar minder strenge emissienormen gelden. Met tegenzin, zeker, maar vertrekken zullen ze. En die carbon leakage is niet alleen slecht voor Europa, want die ziet allerlei economisch interessante industrieën vertrekken, maar ook het klimaat is er niet bij gebaat. Want een staalbedrijf dat in India opereert zal meer CO2 uitstoten dan een staalbedrijf met dezelfde productie in Nederland. Europa vermindert dan weliswaar de eigen uitstoot, maar wereldwijd neemt de broeikasgasemissie in dat geval alleen maar toe.

Evert Castelein, directeur supplies mainland Europe van Corus Staal, rekent op het nationale CO2-platform in Ridderkerk zijn gehoor voor wat het bedrijf bij een veiling ongeveer kwijt zou zijn. Corus in IJmuiden stoot 11,1 mln ton CO2 uit. Tel daarbij op 1,4 mln ton indirecte CO2-emissies, die ontstaan door stroomverbruik. Castelein gaat er daarbij vanuit dat stroomproducenten hún CO2-emissie één op één doorberekenen in hun stroomprijzen, wat een valide aanname is. Corus moet dan dus voor 12,5 mln ton CO2-rechten betalen, wat bij een huidige prijs van EUR 24 neerkomt op precies EUR 300 mln.

Castelein denkt dat moedermaatschappij Tata wel wat beters weet te doen met EUR 300 mln. Let wel, dat bedrag is per jaar. Volgens de directeur supplies, die "maar wat speculeert", heeft Tata Corus alleen maar aangekocht voor de kennis die het in huis heeft, niet voor het kapitaal dat in IJmuiden staat opgesteld. Met andere woorden, het bedrijf stopt met investeringen in de Nederlandse vestiging, houdt deze draaiende zolang het nog wat opbrengt, maar veiling van emissierechten zou onherroepelijk het einde betekenen van de Europese staalindustrie. In IJmuiden staan dan 10.000 mensen op straat, zegt Castelein met gevoel voor dramatiek. "Een sterfhuisconstructie."