Nederland van gasland CO2-opslagland (FD 17/9)

Genoeg lege gasvelden om alle broeikasgas in op te slaan

KAREL BECKMAN

DEN HELDER - Minister Laurens Jan Brinkhorst van Economische Zaken is 'enthousiast' over de mogelijkheden om het broeikasgas kooldioxide (CO2) op te slaan in lege gasvelden. 'Dit biedt voor Nederland grote kansen', zei hij deze week na een bezoek aan het gaswinningsplatform K12-B van Gaz de France (GDF) in de Noordzee.

GDF voert op dit platform een door EZ gesubsidieerd experiment uit, waarbij CO2 wordt verwijderd uit het aardgas en met behulp van een compressor wordt opgeslagen in een bijna-leeg gasveld. Dit is op te schalen naar een commerciële activiteit', zegt projectleider Daan D'Hoore. 'De kosten zijn te overzien: nog geen euro 10 per ton opgeslagen CO2. Dat is rendabel. Voor het recht om een ton CO2 uit te stoten betalen bedrijven ruim euro 20 op de markt voor emissierechten.' Het bedrijf is tevreden over de resultaten van het experiment, dat in maart 2004 is gestart.

wpeD.jpg (10810 bytes)

De ondergrondse opslag van CO2 staat wereldwijd in de belangstelling. Het gas, dat vrijkomt bij de verbranding van fossiele brandstoffen, wordt verantwoordelijk gehouden voor de opwarming van de aarde. Het terugdringen van de uitstoot is echter moeilijk, omdat er weinig alternatieve energiebronnen zijn die kunnen concurreren met olie, gas en steenkool. Dat maakt ondergrondse opslag aanlokkelijk. In de wereld zijn genoeg natuurlijke reservoirs om voor honderden jaren de totale wereldwijde CO2-uitstoot in op te bergen. De EU heeft onderzoek naar CO2-opslag hoge prioriteit gegeven in haar onderzoeksbudgetten voor de komende jaren. Noorwegen is het verst: daar wordt sinds 1996 CO2 opgeslagen in aquifers (watervoerende, ondergrondse lagen). Het GDF-experiment in de Noordzee is uniek, omdat voor het eerst opslag plaatsvindt in een gasveld. 'De resultaten zijn veelbelovend', zegt D'Hoore. 'De CO2 gedraagt zich volgens verwachting. Een meevaller is ook dat het tot dusver niet mengt met het nog in het veld aanwezige aardgas. Het CO2 drijft het gas voor zich uit, waardoor er uit het veld meer gas kan worden gewonnen.' De kans op lekkage van CO2 is volgens D'Hoore miniem. 'Dat kan niet zolang je de deksel op de put houdt.'

Bij het project op K12-B wordt 20.000 ton opgeslagen op jaarbasis. D'Hoore: 'Dat is uit te breiden naar 480.000 ton per jaar. Gelijk aan 0,5% van de Nederlandse industriële CO2-uitstoot. Dan heb je het alleen over dit veld. De totale opslagcapaciteit van de Nederlandse gasvelden is groot genoeg om alle industriële uitstoot van CO2 tientallen jaren lang op te bergen.' Voor Nederland, met zijn grote aantallen leegrakende gasvelden, is het GDF-experiment van groot belang. Het Nederlandse aardgas is over een jaar of dertig op. Energiebedrijven zien in CO2-opslag een mogelijkheid om een nieuwe activiteit te ontwikkelen. Er is zelfs al sprake van concurrentie. GDF wil op zijn platform K12-B graag gas van rivalen, zoals de NAM, verwerken. 'Wij kunnen het gas ontdoen van CO2 en dat hier opslaan. We hebben de NAM gevraagd of ze daaraan mee willen doen, maar dat vinden ze niet interessant.'

Een woordvoerder van de NAM zegt desgevraagd dat de aanleg van een gaspijpleiding van de NAM-platforms naar K12-B 'te duur' is. Bovendien heeft het bedrijf zelf plannen om in CO2-opslag te stappen. 'Wij onderzoeken de mogelijkheid om CO2 op te slaan in het 'onshore' gasveld De Lier. De capaciteit daarvan kan uitkomen op 600.000 ton per jaar.'

Een andere bron van CO2 zijn elektriciteitscentrales die op gas of steenkool draaien. 'Je kunt bijvoorbeeld een kolencentrale bouwen op de Maasvlakte, daar de CO2 afvangen en dat naar ons platform brengen', zegt D'Hoore. De aanleg van een pijpleiding die hiervoor nodig is, is volgens D'Hoore niet heel duur. 'Je kunt ook afgedankte gaspijpen gebruiken, dat kost niks.' Het scheiden van CO2 bij de opwekking van de stroom is wel een kostbare zaak, zegt D'Hoore. 'Momenteel nog een veelvoud van de kosten van de CO2-opslag.' Die kosten moeten omlaag om CO2-opslag betaalbaar te maken.

Het kabinet is bereid om initiatieven op dit gebied financieel te steunen, zei minister Brinkhorst bij zijn bezoek aan K12-B. Hoeveel geld beschikbaar komt, wordt op Prinsjesdag bekend gemaakt. Bronnen in Den Haag stellen dat uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES) euro 250 mln beschikbaar komt voor duurzame energie. Daarnaast verwacht het kabinet van de aandeelhouders van Borssele - Delta en Essent - eenzelfde bijdrage in ruil voor het openhouden van de kerncentrale. De partijen zijn hierover nog in onderhandeling. Van het totale bedrag van euro 500 mln gaat 'een deel' naar CO2-opslagprojecten.

Copyright (c) 2005 Het Financieele Dagblad