DEN BOSCH (Energeia) - De prijs van een Europees uitstootrecht zal in de nieuwe handelsfase, die in 2013 start en in 2020 afloopt, niet lager dalen dan EUR 10 per ton. Aan de bovenkant is een prijs die hoger ligt dan EUR 30 per ton niet houdbaar. Dat stelt Albert de Haan, voormalig topman en mede-oprichter van de European Climate Exchange (ECX), in een interview met Energeia.

Komende maand worden in Kopenhagen de 'spelregels' vastgelegd van de derde fase van het Europese emissiehandelssysteem, kortweg ETS III. Waar in ETS I (2005-2007) de prijs van een uitstootrecht dramatisch daalde van EUR 30 naar EUR 0,01 wegens groot overaanbod van rechten, zal dit in ETS III niet meer gebeuren, verwacht De Haan.

Daar zijn twee redenen voor, zo vertelde De Haan afgelopen week tijdens de door grootverbruikers vereniging Vemw en nieuwsbureau Energeia georganiseerde debatsessies tijdens de vakbeurs Energie 2009 in Den Bosch. De eerste reden is dat de Verenigde Staten op het punt staat een eigen CO2-emissiehandelssysteem te starten. Doel is om in 2020 17% CO2-reductie te realiseren ten opzichte van 2005; een doel dat mogelijk zelfs wordt aangescherpt tot 20%.

In Europa kun je handelen in 'officiële' EU-emissierechten (EUA's), maar ook in emissierechten uit niet EU-lidstaten (CDM's, JI's). De prijzen van die rechten verhouden zich tot elkaar als communicerende vaten. Iets soortgelijks zal volgens De Haan gebeuren tussen de 'Amerikaanse' rechten en de 'Europese' rechten. Het Amerikaanse systeem zal meteen vanaf de start minder vrijblijvend van opzet zijn dan het Europese en bovendien meer sectoren betrekken: ook huishoudens krijgen ermee te maken. De Haan: "Vergeet niet dat de VS al tien jaar ervaring hebben met een emissiehandelssysteem voor SO2."

De tweede reden is dat schoorsteeneigenaren de emissierechten die ze tussen 2008 en 2012 (ETS II) niet verbruiken, mogen opsparen en meenemen naar ETS III, het zogeheten banking. Dat is volgens De Haan de reden dat de huidige prijs van een 2009-EUA en een 2010-EUA rond de EUR 13-14 blijft hangen, ook al is het duidelijk dat er in ETS II net als in ETS I een flink overschot aan rechten is.

Dit 'banken' blijft de prijs gedurende lange tijd in ETS III hoog houden, vermoedt De Haan: "Je weet als bedrijf nooit zeker of je de rechten in de opvolgende jaren nodig zult hebben." 'Short gaan' (je rechten verkopen tegen een hoge prijs en hopen op een prijsdaling waarna je ze terugkoopt) is voor de meeste schoorsteeneigenaren een te risicovolle gedachte, zo denkt De Haan, die de ECX vanaf 2004 leidde en zich een jaar geleden vestigde als zelfstandig consultant.

ETS III krijgt bij de start dus een natuurlijke ondergrens, claimt De Haan, maar ook een bovengrens is volgens hem wel aan te geven. "De invloed van de emissierechten op productieprocessen zal nooit groter worden dan de waarde van de energie die in die productieprocessen wordt gebruikt." Volgens de voormalig ECX-topman ligt dat punt voor alle schoorsteeneigenaren tezamen om en nabij de EUR 30 per emissierecht.

"Komt de CO2-prijs daar bovenuit, dan schiet ETS zijn doel voorbij; het is nooit de bedoeling geweest dat de emissierechten productieprocessen kapot zou maken, het gaat er alleen maar om dat er een extra prikkel zou komen om productieprocessen efficiënter en daarmee schoner te maken." Met andere woorden: die vieze kolencentrale in Polen moet niet dicht, maar omdat het in bedrijf houden heel veel CO2-rechten kost, wordt de eigenaar gedwongen om grootschalig te investeren in efficiëntie waardoor de CO2-uitstoot van die centrale naar een bedrijfseconomisch draaglijk niveau daalt.

De door de milieubeweging vaak gepropageerde stelling als zou er een EUA-prijs van EUR 50-80 nodig zijn om de transitie naar een duurzame energiehuishouding mogelijk te maken, wuift De Haan van tafel. "Als dat gebeurt, komt er na ETS III geen nieuwe handelsfase, dan is er geen draagvlak meer voor in het bedrijfsleven. Het emissierechtenstelsel is nooit bedoeld als pure milieumaatregel, maar als een Europese belasting op inefficiëntie." Het komt De Haan dan ook logisch voor om het toezicht op het handelsstelsel in ETS III onder te brengen bij een central carbon bank (CCB), analoog aan wat de Europese Centrale Bank betekent in de financiële wereld. Deze CCB zou dan mogen interveniëren bij mogelijke systeemcrises zoals het vastlopen van een landenregister of bewuste marktmanipulatie.

Loek Caris
l.caris@energeia.nl
Copyright©, Energeia, 2009