PWC:Lappendeken emissiehandelssystemen leidt tot marktverstoring [APS 2/2]

- PwC-rapport vergelijkt 12 emissiehandelssystemen
- Emissiehandelssystemen wijken onderling sterk af
- PwC pleit voor wereldwijde standaarden en leidende rol EU en Nederlandse milieuminister

Er worden wereldwijd verschillende varianten ontwikkeld van handelssystemen om het
klimaatprobleem aan te pakken. Daardoor ontstaat er een lappendeken aan
emissiehandelssystemen. Dit kan leiden tot marktverstoring en een afname van het
vertrouwen in handelssystemen als efficiënt instrument om de uitstoot van
broeikasgassen terug te brengen. Dat stelt PricewaterhouseCoopers (PwC) naar aanleiding
van haar onderzoeksrapport Building Trust in Emissions Reporting, een analyse van
wereldwijde emissiehandelssystemen. De publicatie van het PwC-rapport valt vandaag samen
met de klimaatverkenning van het IPCC.

Volgens het PwC-rapport vereisen de recente hoge klimaatambities, zoals het nieuwe
energieplan van de EU en het voorgestelde emissiehandelssysteem in de VS, een zorgvuldig
wereldwijd proces om tot overeenstemming te komen over de hoogst mogelijke zekerheid over
gerapporteerde emissies tegen de laagst mogelijke administratieve lasten voor bedrijven.

Terwijl er steeds meer internationale overeenstemming is over de noodzaak van CO2
reductie, constateert PwC daarentegen een wildgroei aan emissiehandelssystemen. PwC
vergeleek het EU Emissions Trading Scheme, het grootste emissiehandelssysteem ter wereld,
met 11 andere systemen, elk met hun eigen doelstellingen, sectorfocus en emissiesoorten.
Zo krijgen bedrijven die vallen onder het Europese- en Japanse systeem absolute
emissietaakstellingen opgelegd. In Australië krijgen bedrijven rechten toebedeeld op
basis van prestaties ten opzichte van de sectorbenchmark en in Californië kent het
systeem een vrijwillig karakter. Het aantal systemen en andere initiatieven is groeiende.
Alleen al in de Verenigde Staten hebben tweehonderd steden, waaronder Los Angeles en New
York, en een groot aantal staten eigen wetgeving, gericht op het terugdringen van de
uitstoot van broeikasgassen. De grootste wereldsteden, waaronder Rotterdam, hebben zich
verenigd in het Clinton Climate Initiative.

Emissiehandelssystemen zijn gebaseerd op emissierechten of andere verhandelbare eenheden
die gekoppeld zijn aan emissies. Bedrijven moeten hierover rapporteren en de verificatie
hiervan is in veel gevallen vergelijkbaar met de controle van de financiële
jaarrekening door een accountant. Volgens het rapport hanteren de diverse
emissiehandelssystemen in de wereld echter zeer verschillende methoden voor de controle
van de emissierapportages en het toezicht op de betrouwbaarheid van verificateurs.

'Vertrouwen in emissiehandelssystemen staat of valt met de kwaliteit van het toezicht. De
wereld moet erop kunnen vertrouwen dat de gerapporteerde emissies werkelijke reducties
zijn', zegt Jeroen Kruijd, medeauteur van het rapport. 'De lappendeken aan
emissiehandelssystemen is niet goed voor het vertrouwen in emissiehandel als
efficiënt instrument om tot emissiereductie te komen. Ons rapport laat zien dat er
systemen worden ontwikkeld op basis van verschillende uitgangspunten. Deze grote
verscheidenheid aan uitgangspunten en de daaruit volgende verschillen in uitvoering en
toezicht komen de transparantie niet ten goede.'

Volgens Hans Schoolderman, director Climate Change bij PwC is het zaak dat wetgevers en
belanghebbenden zich snel verenigen en een serieuze start maken met een wereldwijd
raamwerk voor toezicht op emissierapportages. 'Een breed gedragen raamwerk vergroot de
transparantie en maakt het veel gemakkelijker te beoordelen of een ton gerapporteerde
emissies in alle situaties correct is verantwoord. Als daar geen zekerheid over is kan
dat leiden tot marktverstoring. Daarnaast bestaat het risico dat er een enorme logistiek
van bedrijven op gang komt naar landen met de 'meest gunstige' systemen.'

Het onderling verbinden van handelssystemen zodat daadwerkelijk het klimaatprobleem op
wereldwijde schaal kan worden aangepakt is de grote uitdaging. Schoolderman vergelijkt
het met het compatible maken van videosystemen als VHS, BETAmax en Video 2000. 'Wanneer
systemen verschillende uitgangspunten hanteren en niet connected zijn, ontstaan
suboptimale oplossingen', aldus Schoolderman, die een belangrijke sturende rol voor de EU
en een mogelijke Nederlandse milieuminister ziet weggelegd bij het standaardiseren van de
emissiehandel. 'Het Europese emissiehandelssysteem is een innovatieve, marktconforme
aanpak gesteund door overheden en bedrijfsleven. Het zou als blauwdruk kunnen dienen voor
een wereldwijd gedragen systeem.'

In haar rapport pleit PwC om te komen tot één raamwerk: een Global Emission
Compliance Language. Kernpunten in dit raamwerk zijn:
1. een wereldwijde structuur van instituties zoals ook in de financiële wereld
bestaat, met wetgevers die private partijen de kaders verschaffen en er streng toezicht
op houden, naar het voorbeeld van de financiële markt waar de SEC (VS) en de AFM
(Nederland) toezicht houden op de markt en de accountants.
2. wereldwijd geaccepteerde standaarden die garanties moeten geven voor een betrouwbaar
functioneren van de handelssystemen, vergelijkbaar met IFRS-regels in de accountancy.
3. gericht gebruikmaken van informatietechnologie bij het monitoren, rapporteren en
verifiëren, maar ook het communiceren van data en de wijze waarop toezicht wordt
gehouden.