Roep om gratis CO2-rechten zwelt aan [FD, 8 mrt]

De Europese Commissie staat onder toenemende druk van EU-lidstaten om de voorgenomen aanscherping van regels voor de handel in emissierechten af te zwakken ten gunste van grootverbruikers van energie. Bij de aanstaande Europese top zullen ten minste vier grote lidstaten erop aandringen dat deze bedrijven, waaronder de aluminium- en cementindustrie, op korte termijn zwart-op-wit krijgen dat ze op vrije verschaffing van rechten voor de uitstoot van broeikasgassen kunnen blijven rekenen. Dat blijkt uit een rondgang langs betrokkenen in Brussel. In ieder geval Frankrijk, Italië, Spanje en Duitsland pleiten voor een coulantere houding.

De Europese Commissie legde de omstreden voorstellen in januari op tafel. In de huidige fase van het Europese emissiehandelssysteem krijgen bedrijven de rechten voor de uitstoot van het broeikasgas kooldioxide (CO2) nog grotendeels gratis. Vanaf 2013 verandert dat. Brussel wil ten minste 60% van de rechten gaan veilen; dat percentage loopt in de jaren daarna verder op. Onder meer energiebedrijven moeten vanaf dat jaar al hun rechten voor de uitstoot van broeikasgas gaan kopen. Andere sectoren zullen een deel krijgen en een deel moeten kopen. Bedrijven die veel energie gebruiken en die de kosten van emissierechten vanwege internationale concurrentie niet kunnen doorberekenen, kunnen mogelijk hun rechten volledig gratis blijven krijgen. Brussel wil in 2011 vastleggen wie de gelukkigen zijn. Belangrijke vraag hierbij is of er dan een mondiaal klimaatakkoord over de reductie van broeikasgas ligt. Volgend jaar is hierover een conferentie in Kopenhagen. Die is cruciaal voor de vraag of er nog veel sectoren gratis emissierechten zullen krijgen. Als 'Kopenhagen' mondiale afspraken oplevert over minder uitstoot van CO2, kunnen Europese bedrijven makkelijker hun hogere kosten door de aanschaf van emissierechten doorberekenen in hun prijzen. Hun concurrenten moeten dan immers ook investeren in reductie van de uitstoot.

De betrokken bedrijfstakken vinden een besluit in 2011 echter te laat. Ze zijn sceptisch over een klimaatakkoord. 'We zijn ver verwijderd van een effectief, mondiaal systeem. De wereld is nog steeds verdeeld over wat de beste aanpak van klimaatverandering is', zei Alessandro Profili van aluminiumsmelter Alcoa onlangs namens de energie-intensieve industrie op een bijeenkomst in Brussel. Profili wees er onder meer op dat de energiegrootverbruikers sowieso al hogere kosten krijgen door de nieuwe regels van het emissiehandelssysteem. De elektriciteitsproducenten moeten immers al hun emissierechten volledig gaan kopen. De Commissie houdt rekening met een prijsstijging van stroom met 10% tot 15% tegen 2020, maar dat is aan de lage kant, zo stellen critici. 'We moeten compensatie krijgen voor de hogere stroomprijs', zei Profili dan ook.

Hoofdlijn is echter dat de grootverbruikers in verband met planning van investeringen eerder duidelijkheid dan in 2011 eisen. 'Je moet niet een eindeloos debat over vrij verschaffen van rechten aan de industrie beginnen. Wees gul, en laat de bedrijven wat geld zodat ze kunnen investeren. Eindeloze studies brengen geen antwoorden, maar leiden alleen maar tot meer discussie', zei Marco Mensink van de koepelorganisatie van de papierindustrie Cepi op dezelfde Brusselse bijeenkomst.

De bedrijven hebben inmiddels Frankrijk, Italië en Spanje aan hun zijde gevonden, en eurocommissaris van industrie Günter Verheugen. De Duitser vindt dat de EU-regeringsleiders bij hun beraad komende donderdag klare wijn moeten schenken. Zonder een signaal is het volgens hem voor de bewuste sectoren onmogelijk te besluiten om geld te steken in lopende en nieuwe activiteiten in de Unie, en groeit de kans dat bedrijven Europa de rug toekeren. Voorzitter José Barroso van de Commissie en eurocommissaris van milieu Stavros Dimas houden vooralsnog vast aan een besluit in 2011. Ze weten zich gesteund door lidstaten als Nederland en Groot-Brittannië.

Tegelijkertijd is er nog een derde groep landen die zich nog sterker tegen de Brusselse emissieplannen verzet. Lidstaten als Polen, gesteund door kleinere landen in Midden-Europa, willen de energiesector vrijwaren van de nu voorziene volledige aankoop van CO2-rechten vanaf 2013. Bronnen in Brussel gaan ervan uit dat dit pleidooi kansloos is.

Naar verwachting zullen de EU-regeringsleiders behalve emissierechten ook biobrandstoffen uit het klimaat- en energieplan lichten. Het gaat hier met name om het vorig jaar vastgelegde doel om in 2020 10% van de brandstof in de transportsector uit biobrandstof te laten bestaan. De regeringsleiders slaan op biobrandstoffen aan vanwege een serie van kritische rapporten over het product. Critici hebben gesteld dat productie van biobrandstof deels ten koste gaat van regenwoud en leidt tot hogere voedselprijzen. Het doel van het gebruik - minder CO2 uitstoten dan met reguliere brandstof - staat daarbij ook ter discussie. Sommige biobrandstoffen schelen qua emissie van broeikasgas amper ten opzichte van benzine en diesel. Brussel wil vastleggen dat in het halen van de doelen alleen de inzet van biobrandstof meetelt, die een CO2-reductie van tenminste 35% betekent. Milieuorganisaties zijn het hier niet mee eens.