Een
Spaarvarken voor CO2 [Volkskrant 25 juli 2009]
Door Michael
Persson Het is een
alarmerend rapport, dat deze week is uitgebracht door de Britse milieuorganisatie Sandbag.
Volgens analisten van de club houden bedrijven mede door de economische crisis veel te
veel CO2-uitstootrechten over. Het overschot zou een bom leggen onder het paradepaardje
van de Europese klimaatbeleid, het emissiehandelssysteem ETS. ETS SOS,
heet het rapport, met op de kaft een schip dat op de klippen gelopen is. Volgens de
onderzoekers ontstaat er in de periode 2008-2012 een surplus aan uitstootrechten van 1,6
miljard ton. Dat is bijna evenveel als in een jaar uit de Europese schoorstenen komt (2,1
miljard ton in 2008). De
consequenties zijn groot, zegt Sandbag. Bedrijven
kunnen het overschot bewaren tot de volgende fase van de emissiehandel, die in 2013
ingaat. Daarmee zouden ze zich kunnen beschermen tegen de prikkels die van het systeem
uitgaan. Die
prikkels zijn gebaseerd op schaarste. Bedrijven krijgen sinds 2005 een bepaalde
hoeveelheid CO2-emissies toegewezen. Vanaf 2013 wordt die hoeveelheid sterk beperkt,
gebaseerd op de schoonste technologie in de sector. Bovendien moeten de bedrijven elk jaar
aan strengere eisen voldoen, zo is vorig jaar december in Poznan afgesproken. De
prikkels zullen echter geen effect hebben als bedrijven nog tonnen emissierechten in hun
spaarvarken hebben zitten, redeneert Sandbag. De milieuorganisatie rekent uit dat de
bedrijven 40 procent van de straks opgelegde CO2-reducties kunnen ‘halen’ door
de gespaarde rechten in te zetten. En dus zonder echt fysiek broeikasgassen te reduceren. Sandbag
voorziet zelfs dat de markt voor CO2 door het enorme aanbod aan uitstootrechten helemaal
zal instorten, als de Europese Commissie niet snel maatregelen neemt. Overtollige rechten
zouden bijvoorbeeld kunnen worden geschrapt, adviseren de onderzoekers. Voor een
deel hebben de onderzoekers een punt, blijkt uit cijfers van de Nederlandse Emissie
Autoriteit (NEa). Voor het Nederlandse bedrijfsleven gold in 2008 dat het meer CO2
uitstootte (83,3 miljoen ton) dan het toegewezen had gekregen (80,1), en dat er dus een
tekort aan emissierechten is. Schaarste, hoera: dat was precies de bedoeling. Bedrijven
moeten dus energie gaan besparen of emissierechten kopen. Maar bij
navraag blijkt die schaarste zich toe te spitsen op slechts twee sectoren: de
energiebedrijven en olieverwerkende industrie kwamen 9 miljoen ton aan uitstootrechten
tekort. De rest van de industrie had een overschot van ruim 6 miljoen ton. Een ander getal
zegt iets vergelijkbaars: 145 bedrijven hadden een CO2-tekort, 224 een overschot. Bedrijven
kunnen de uitgespaarde CO2-rechten natuurlijk ook verkopen. Bij een prijs van 13 euro per
ton verdienden de Nederlandse bedrijven dus 78 miljoen euro aan hun overschotten voor
2008. Sandbag komt
voor heel Europa (tot 2012) op 5,4 miljard euro. Aangezien
juist energiebedrijven meer CO2 uitstoten dan hun is toegewezen, zullen zij de
belangrijkste kopers van de emissierechten zijn. Ze zullen de
kosten afwentelen op de consument, die dus indirect de bedrijven met CO2-overschotten
subsidieert, zegt Sandbag. Kan wel zo
zijn, zegt emissiehandelsexpert Jos Cozijnsen,
maar er is een hoop af te dingen op de bevindingen van Sandbag. ‘Hun aannames zijn
gebaseerd op drijfzand. Daardoor zijn hun cijfers veel te hoog – en stroken niet met
de werkelijkheid.’ Al ser echt zo’n
overschot is, zou de prijs naar een minimum zijn gedaald. Een groot
deel van het door Sandbag berekende surplus bestaat uit emissierechten] die niet gratis
door de overheid worden weggegeven, maar waarvoor moet worden betaald. Het gaat dan om
emissierechten die ‘ontstaan’ doordat er bijvoorbeeld een windpark in China van
wordt gebouwd. Zulke emissierechten zijn een officieel onderdeel van het ETS. Als bedrijf
kun je dus kiezen tussen energiebesparing op de eigen fabriek, of energiebesparende
investeringen in het buitenland of emissierechten kopen.. ‘Je
kunt dus niet zeggen dat bedrijven 40 procent van de reductiedoelstelling halen zonder dat
ze er iets voor hoeven doen.’ Dat
sommige bedrijven een overschot hebben, ziet Cozijnsen niet als een probleem. Het
overschot komt voor de helft doordat ze energiebesparende maatregelen hebben toegepast,
blijkt uit cijfers van onderzoeksinstituut New Carbon Finance. ‘En in de crisis is
het overschot wat groter. Dat is toch logisch? Want de CO2-uitstoot is daadwerkelijk
minder. Het is levensgevaarlijk nu te gaan roepen dat de emissierechten te ruim zijn
bedeeld. Als je er nu
aan gaat morrelen, zullen de bedrijven dat ook doen als de economie straks beter draait |
|