'Sjoemelen met CO2' [EBB 10 sept]                         

Klimaat is geholpen met zuiniger bedrijven; maar het probleem oplossen vereist meer ambitie.

Jos Cozijnsen, EnergieBeursBulletin,

De Volkskrant constateerde [1] dat beurs-genoteerde bedrijven 1% meer CO2 besparen dan niet beurs-genoteerde bedrijven. En men geeft aan dat er bedrijven zijn die weliswaar –relatief, dat wil zeggen CO2 per ton product – beter presteren, maar wel we steeds meer CO2 de lucht in schieten: in hoeverre wordt er met twee (CO2) maten gemeten en gesjoemeld?

Er is de laatste tijd een groeiende aandacht voor klimaatneutraal ondernemen. Er is al een verplichte markt voor de 10.000 industriële en energie-installaties in Europa, m.n.  energie en industrie. Maar door de  bewustwording van het klimaatprobleem willen deze bedrijven meer doen dan waartoe ze verplicht zijn. En er zijn bedrijven, zoals banken en verzekeringen die zich ook verantwoordelijk voelen hun steentje bij te dragen, vaak gedwongen door hun aandeelhouders of gestimuleerd door de ‘HIER’-campagne. Ze bieden klimaatneutrale hypotheken en verzekeringen aan en willen hun CO2-afdruk, door dienstreizen beperken of compenseren met CO2-reducties elders. Aan de andere kant willen ook veel burgers extra betalen voor die klimaatneutrale producten en hun om CO2-emissies door verkeer en vakantie te  compenseren. Dus de bedrijven die ‘goed willen doen;’ worden daar ook extra voor betaald.

Compenseren of zelf doen?

De Volkskrant vraagt zich ook af of compensatie wel helemaal eerlijk is. Door CO2-aflaatprogramma’s hoeven die bedrijven niet langer te bezuinigen op vliegreizen en emissierijke activiteiten omdat men certificaten koopt voor compensatie ergens anders in de wereld. Het is maar net hoe een bedrijf de compensatie inzet. Zo zegt ING eerst te streven naar lagere uitstoot, door computers ’s avonds uit te zetten en minder te vliegen en pas daarna gaan ze compenseren. Dat is in elk geval al wat ambitieuzer als bedrijf. Men volgt als het ware de ‘trias energetica’: eerst energiegebruik voorkomen, dan besparen en efficiency verbeteren en als laatste compenseren.

Voor het klimaatprobleem maakt het overigens niets uit waar CO2-emissies worden gereduceerd, zolang er mondiaal, dus netto, maar emissies worden teruggedrongen. En er zijn emissiecertificaten die dat garanderen. Bij klimaatcompensatie moet dus op zijn minst goed naar het label gekeken geworden.

Relatieve emissiebesparing: ambitieus genoeg?

Maar bedrijven die hun emissies al verplicht moeten terugdringen, omdat ze onder het Europese emissiehandelssysteem vallen, gaan nu rapporteren dat ze kunnen groeien zonder de uitstoot relatief te laten groeien, zoals DSM, Akzo Nobel, Unilever en Heineken. Als de emissie relatief een daling laat zien, is weliswaar sprake van een efficiencyverbetering, voor dezelfde hoeveelheid product minder CO2-emissies, maar het zegt niets over de totale daling van de CO2-emissie van een bedrijf. Als Unilever en DSM de productie opvoeren nemen de netto-emissies toe. In dat geval heeft het klimaat alleen in relatieve zin geprofiteerd: als het bedrijf zijn oude productiemethode had gehandhaafd, was er nóg meer CO2 uitgestoten.

Dit komt neer op het probleem dat ik constateerde in het EnergiebeursBulletin van mei dit jaar met het pleidooi van bijvoorbeeld DSM en VNCI voor het achteraf toekennen van emissierechten op basis van een CO2-benchmark: dus hoeveel CO2 je uitstoot maakt niet uit, zolang het maar efficiënt is.

Voor de werking en liquiditeit van de CO2-markt is voorspelbaarheid en beschikbaarheid van het aantal emissierechten overigens essentieel. Bij achteraf vaststelling krijg je pieken in de markt. Een vaste, tevoren, vastgelegd plafond is ook stimulerender dan een aanpassing van het aantal emissierechten, als er meer energie is opgewekt; hoe schoon die ook is geweest; En een achteraf vaststelling van het aantal emissierechten is onverstandig voor de regering. Die moet weten in hoeverre ze de internationale CO2-afspraken haalt. En het ook is het riskant voor het milieu, als achteraf een hoger aantal CO2-emissies wordt toegestaan.

Klimaatpositief in plaats van klimaatneutraal

Maar daar is uiteindelijk het klimaatprobleem niet mee opgelost. Daar is meer ambitie voor nodig en moet je niet alleen klimaatneutraal zijn, maar klimaatpositief, zoals TNT wil, dus meer CO2-emissies reduceren dan je uitstoot. Dat zal voor TNT inderdaad en hoop ambitie eisen, met de 2 pas aangeschafte Boeings voor postvervoer.

Voor de oplossing van het klimaatprobleem is volgens de internationale klimaatwetenschappers, het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) een mondiale reductie aan het eind van deze eeuw nodig van 80% (!) ten opzichte van 1990 en een mondiale piek over 15 jaar. Efficiency is daarvoor niet voldoende. Daar moeten de emissies voor naar beneden en is er een mondiale emissiemarkt nodig.

Gezien de groeiende aandacht voor klimaatneutraliteit willen consumenten daar best voor betalen. En wanneer we gebruik maken van de internationale CO2-markt, kunnen we de kosten nog enigszins beperken.