Principe van verhandelbare emissierechten onder een emissieplafond (cap-and-trade)

Handel in emissie- en reductierechten is een instrument tegen klimaatverandering, zoals dat in het Kyoto Protocol is opgenomen. Het maakt gebruik van het principe dat een bedrijf of een land emissierechten koopt van een bedrijf of land dat ruimte heeft. Die ruimte ontstaat als emissies onder verplichte plafond van verkoper blijven of omdat deze extra reducties of technologie financiert.

  Emissierechten-programma in de VS als voorbeeld.

De VS is in 1995 gestart met een programma voor verhandelbare SO2-rechten. Dit programma heeft betrekking op energieproducenten (fossiele brandstoffen) en beslaat de hele VS. Doel van het programma is de uitstoot van SO2 door energieproducenten in 2010 met 50% te reduceren t.o.v. het niveau van 1980. De kostenbesparing door verhandelbaarheid wordt geschat op zo'n $1 tot $ 3 miljard per jaar (25-50%) t.o.v. regulering.

In de eerste fase van het programma (1995-2000) deden 263 grote energieproducenten mee. Fase 2 start in 2000 en loopt tot 2010. Vanaf 2000 moeten alle, op fossiele brandstoffen gebaseerde, energieproducenten aan het programma deelnemen.

  Het systeem is als volgt vormgegeven:

• initiële verdeling: De rechten worden jaarlijks gratis verdeeld op basis van een complexe formule ('grandfathering') met zeer veel uitzonderingen en compensaties;

• monitoring: De uitstoot wordt per uur gemeten. De Amerikaanse overheid houdt een elektronische boekhouding bij van emissies en SO2-rechten per bedrijf;

• boetes: Als de emissies het bezit aan rechten overstijgen, dan moet een boete van $2500,- per ton niet gedekte SO2 worden betaald;

• banking: De jaarlijkse rechten kunnen ook gespaard worden ('banking') om in de toekomst te worden gebruikt;

• toetreders: Voor toetreders wordt elk jaar een veiling georganiseerd. Tijdens deze veiling wordt 2,8% van de jaarlijkse totale hoeveelheid rechten geveild.

Mogelijke opzet in Nederland en EU

Bij de uitwerking van een handel in emissierechten in Nederland en de EU kan van de ervaring in de VS gebruik gemaakt worden. Vanzelfsprekend is van belang welke internationale spelregels worden afgesproken (over registratie, controle, handhaving, transparantie).

 Aandachtspunten voor een succesvolle emissiehandel zijn verder:

• liquiditeit van het systeem door grootte van de markt en aantal spelers (aansluiting bij energie- en groene stroom-markt is aantrekkelijk);

• uitwisselbaarheid van emissierechten met andere EU lidstaten en rekening houden met concurrentiegevolgen;

• relatie met CO2/energieheffing in overige sectoren;

• rol van NGO's en transparantie;

• pro-actief inspelen op internationale afspraken i.k.v. Kyoto Protocol (zie Besluit over emissiehandel 18/CP7, zoals afgesproken op de klimaattop in Marrakech, November 2001);

• aandacht  voor regels over het monitoren en verifiëren van emissies en reducties door onafhankelijke instanties. (denk aan de actuele boekhoudschandalen);

• technologie-innovatie;

• opbouw van expertise en capaciteit t.a.v. emissierechten;

• het internet zal - zo leert VS-ervaring - een belangrijke rol spelen: het bevordert 'on line data' over emissies, transparantie voor derden, bespaart transactiekosten voor milieubeleid en vergroot de markt.
  

Veiling van EU-rechten?
Het Europees Parlement is voorstander van het veilen van 15% van de emissierechten. De overige 85 moeten op basis van een eerlijke methode worden toebedeeld. De Europese Milieuministers willen dat wellicht als optie voor na 2008 meenemen. Men wil het in lek geval niet al in 2005, de proeffase van het Europees emissiehandelssysteem.

Volgens ERM (GETS3bis) vallen de effecten van veiling van 15% van de rechten wel mee en zijn de kosten gelijk als bij volledige emissiehandel. Zie presentatie tijdens IEA/IETA workshop, 16 sept. 2002, Parijs, www.ieta.org.

Commentaar: effect van veiling van een deel van de emissierechten hangt af van het gedrag van de deelnemers. Een bedrijf kan bij. alleen geen werken met de 85% gegeven rechten en t.z.t. op de emissiemarkt bijkopen. Alles staat of valt met de bedrijfsstrategie. De veilingprijs zal immers naar verloop van tijd in de buurt van de marktprijs komen

 

 

Termen (EPA/2001)