Hulp EU voor grootverbruikers energie; gratis rechten voor cement, staal & aluminium [FD 18 sep]

Eerste analyse geeft aan dat cement-, staal- en aluminiumsector in aanmerking komt voor gratis CO2-rechten

Han Dirk Hekking

Fabrikanten van cement, primair aluminium en heetgewalst staal alsmede plakken staal komen na 2013 in aanmerking voor gratis rechten voor uitstoot van broeikasgassen zoals kooldioxide (CO2). Dat staat in een voorlopige rapportage van de Europese Commissie die deze krant heeft ingezien.

Uit het document blijkt dat voorgenomen aanpassingen van het Europese emissiehandelssysteem (ETS) ertoe zouden leiden dat bijvoorbeeld de kosten van de productie van aluminium uit bauxiet met 17,5% tot 40,3% toenemen. Doordat aluminiumfabrikanten uit de EU opereren op een zeer concurrerende wereldmarkt, kunnen ze de hogere kosten echter niet doorberekenen. Bij wijze van remedie zouden producenten van primair aluminium gratis emissierechten kunnen krijgen, aldus de interne notitie.

Het stuk is gemaakt naar aanleiding van de Brusselse plannen om het ETS aan te scherpen. De Commissie maakte begin dit jaar duidelijk dat industriële bedrijven vanaf 2013 emissierechten die ze nu nog gratis krijgen, deels moeten gaan kopen. Dit om de uitstoot van broeikasgassen af te remmen. De EU wil in 2020 20% minder CO2 uitstoten dan in 1990 om klimaatverandering tegen te gaan.

Om te voorkomen dat grote energieverbruikers hun productie verplaatsen naar buiten de EU, houdt Brussel de mogelijkheid open om bepaalde bedrijfstakken toch nog gratis rechten te geven. De Europese Commissie moet van 21 sectoren bepalen of zij daarvoor in aanmerking komen. In de voorlopige analyse legt Brussel uit hoe ze dat gaat doen. Daarbij is al naar drie sectoren met een groot energieverbruik gekeken: de staal-, aluminium- en cementindustrie.

De beoordeling dat de genoemde sectoren in aanmerking komen voor een coulante houding, heeft een voorlopig karakter. Brussel is van plan pas eind 2011 een definitieve analyse te presenteren. Een grote meerderheid van de EU-lidstaten vindt dat te laat, en eist dat de rapportage eind 2010 er al ligt, plus de nodige maatregelen. De Duitse regering stelde deze week zelfs dat ze pas instemt met de Commissie-plannen voor het ETS, als tegelijkertijd duidelijk is welke bedrijfstakken op een uitzonderingsregeling kunnen rekenen.

De EU-lidstaten onderhandelen op dit moment onderling over de details van de herziening van het ETS. Op sommige punten liggen de standpunten nog ver uit elkaar. Een groep Oost-Europese lidstaten wil bijvoorbeeld dat de Unie bij toewijzing van de emissierechten rekening houdt met het inkrimpen van hun uitstoot door het instorten van hun industrie na de val van de Muur. Dat is niet acceptabel voor lidstaten als Duitsland en Nederland.

Daarbij willen de Oost-Europeanen, gesteund door Italië, Cyprus, Malta en Griekenland, dat de Unie ervan afziet dat stroomproducenten vanaf 2013 geen CO2-rechten meer gratis krijgen. Ze zijn bang dat de stroomprijs in hun land daardoor omhoogschiet. In een land als Polen komt ruim 90% van de stroom van veel CO2-uitstotende kolencentrales. Ook dit is vooralsnog geen haalbare kaart voor de westerse en noordelijke EU-lidstaten.

Blijkens de rapportage is Nederland er nog niet in geslaagd veel steun te krijgen voor de pogingen om grote stroomverbruikers te compenseren voor indirecte gevolgen van het nieuwe ETS. Daarmee doelt Den Haag op de verwachte hogere elektriciteitsprijs, die vanaf 2013 geldt omdat stroomproducenten dan al hun rechten moeten gaan kopen, en de kosten daarvan doorberekenen in de stroomprijs.

Nederland vindt op dit moment Tsjechië, Polen, Slowakije en Roemenië achter zich bij het pleidooi de grootverbruikers in de industrie via extra emissierechten te compenseren voor de indirecte kosten van het ETS. Duitsland broedt op een ander plan, waarbij de grote energieconsumenten een financiële vergoeding zouden kunnen krijgen.

Een ander Nederlands punt, het verhogen van de drempel waarboven bedrijven moeten meedoen aan emissiehandel, kan rekenen op de steun van veertien lidstaten, waaronder Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië. Nederland wil dat concerns pas vanaf een uitstoot van 25.000 ton kooldioxide per jaar in het emissiehandelsysteem vallen, de Commissie legde de lat op 10.000 kilo.