Toenemende verwijdering over klimaatakkoord [FD, 10/11]

Jorinde Schrijver

Het maken van afspraken over de mondiale bestrijding van de opwarming van de aarde na 2012 wordt uiterst complex. De verschillen tekenen zich steeds scherper af, een maand voor de start van een belangrijke VN-klimaatconferentie op Bali.

China wil niets weten van bindende afspraken om de uitstoot van het broeikasgas kooldioxide (CO2) de komende jaren in te perken. Dat concludeerde een teleurgestelde Guido Sacconi deze week. Samen met een groep europarlementariërs trok de socialistische rapporteur naar Peking in een laatste poging 's werelds grootste vervuiler over te halen zich achter Europa te scharen.

China verkoopt zijn emissierechten liever aan het buitenland, via het zogenaamde Clean Development Mechanism (CDM). Dit is een instrument uit het Kyoto -protocol dat industrielanden in staat stelt schone technologieën in ontwikkelingslanden te financieren in ruil voor gecertificeerde emissierechten.

Vrijdag kondigde de Chinese minister van financiën aan een staatsfonds van $3 mrd te openen dat schone technologie stimuleert. Dit geld komt van rijke landen die CER's aanschaffen uit circa 885 energie-efficiënte projecten die volgens de Chinese regering de afgelopen tijd zijn gerealiseerd.

Zoals vanouds zweert Europa bij het formuleren van concrete doelstellingen voor emissiereducties. De Europese lidstaten stellen voor om tot 2020 tenminste 20% minder CO2 uit te stoten ten opzichte van het ijkjaar 1990. En 30% als ook de Verenigde Staten, China en India zich aan plafonds committeren.

Maar net als China verwerpen de VS deze aanpak. De Amerikaanse president George W. Bush doet sowieso niet mee zonder China en is pleitbezorger voor vrijwillige afspraken en een technologie gedreven aanpak. Gisteren maakten twee topambtenaren van het Witte Huis bekend dat kernenergie en CO2-opslag als de belangrijkste oplossingen voor het klimaatprobleem worden gezien.

De rol van de VS is echter verwarrend. Omdat Bush in januari 2009 plaatsmaakt voor zijn opvolger wordt reikhalzend uitgekeken naar de accenten van zijn opvolgers. Hillary Clinton liet afgelopen maandag weten wel voorstander te zijn van bindende doelstellingen. 'We kunnen ons niet veroorloven nog langer te wachten', zei de presidentskandidate in Iowa. Ze wil de VS een 'leidende rol in de groene revolutie geven'. Dit houdt in dat de VS hun emissies met 80% moeten inperken tot 2050. Een maatregel die volgens Clinton goed is voor ten minste 5 mln nieuwe banen.

Verder beloofde ze om net als in Europa een emissiehandelssysteem op te zetten. Alle uitstoot in de VS moeten binnen dit systeem vallen, de rechten worden geveild.

En ook de Senaat roert zich. Volgende maand gaan senatoren John Kerry en Barbara Boxer met de Amerikaanse delegatie mee naar Bali om scherp in de gaten te houden wat het Witte Huis inbrengt. Op zijn website roept Kerry op tot een alternatieve post- Kyoto benadering. 'Amerika is serieus over het klimaat, laten we een einde maken aan het tijdperk van dwarsliggen en de leiding nemen', schrijft hij.

De ontwikkelingslanden vinden dat het Westen moet betalen voor de klimaatschade die in de arme regio's wordt geleden. Onder leiding van Indonesië wordt nadrukkelijk ingezet op ontbossing (zie kader). 'Het verdwijnen van het tropische regenwoud veroorzaakt ruim eenvijfde van de wereldwijde CO2-uitstoot', aldus de Indonesische milieuminister Rachmat Witoelar deze week. Hij stelde een betaling door industrielanden voor. Voor $5-$20 per hectare kunnen de bossen in stand gehouden worden.

Van 4 tot en met 14 december komen 189 landen bij elkaar om op het Indonesische eiland Bali een agenda op te stellen voor een nieuw mondiaal klimaatregime. Dit moet leiden tot een nieuw protocol dat in 2009 kan worden bekrachtigd in Kopenhagen. In 2012 loopt het huidige Kyoto -protocol uit 1997 af.

Waar in 1997 de ontwikkelingslanden nog uit de wind werden gehouden wat verplichtingen betreft, zal dat bij een opvolger niet meer mogelijk zijn, zeggen klimaatexperts. En ook een weigering van de VS is ondenkbaar. Vanwege de huidige verhoudingen zal het nieuwe akkoord waarschijnlijk zeer gedifferentieerd en ingewikkeld worden. Wat Rusland in december gaat inbrengen is vooralsnog onduidelijk.

Opvolger Kyoto 

Bali-mandaat

Van 4-14 december 2007 komen 189 landen bij elkaar om een 'roadmap' op te stellen voor een opvolger van het Kyotoprotocol, dat in 2012 afloopt. In Berlijn (1995) werd destijds eenzelfde mandaat opgesteld voor Kyoto  Minister Jacueline Cramer (Vrom) en minister Bert Koenders (ontwikkelings- samenwerking) gaan voor Nederland naar Bali Op verzoek van gastland Indonesië staat ontbossing bovenaan de agenda. De kaalkap veroorzaakt ruim 20% van de mondiale CO2-uitstoot Verder wordt o.a. onderhandeld over emissiehandel (CDM-instrument), certificering van biomassa, schone technologieën (bv. CO2-opslag) en financieren van besparingsmaatregelen in ontwikkelingslanden