Trouw, Economie, vrijdag 9 januari 2004

Stroom dreigt meer kooldioxide te kosten

Guido Goudsmit

Kolen zijn tegenwoordig de lieveling van de stroombazen. Op merkelijk, omdat Nederland vanouds op dure gasgestookte cen trales draait. Door ook kolencentrales bij te bouwen, zal de prijs van stroom dalen, zo luidt de redenering van brancheclub EnergieNed tussen de regels van een recente beleidsnota.

AMSTERDAM - De goedkope kolencentrales hebben een schaduwzijde: ze stoten meer broeikasgas (CO2) uit dan gascentrales, zijn daarmee minder milieuvriendelijk en doen een royaler beroep op de emissierechten die vervuilende bedrijven worden toegekend.

,,Het is erg goed dat EnergieNed zijn visie heeft ontvouwd'', zegt Monique Voogt van milieu- en energieadviesbureau Ecofys. ,,Maar de keuze van EnergieNed voor meer kolen staat haaks op het klimaatbeleid dat in Nederland wordt gevoerd.''

Voogt wijst erop dat Nederland zich aan CO2-reductiedoelstellingen heeft te houden. Op grond van het Kyoto Protocol moet Nederland tussen 2008 en 2012 zijn uitstoot 6 procent onder het niveau van 1990 brengen. Voogt: ,,De terugkeer naar kolen ligt niet voor de hand.''

De energiebedrijven geven zich echter niet zonder slag of stoot gewonnen. ,,De voorzieningszekerheid in Nederland vereist dat vanaf 2007-2009 nieuwe productiecapaciteit moet zijn geinstalleerd'', schrijft belangenkoepel EnergieNed. De stroombedrijven zijn bereid miljarden te steken in nieuwe (kolen)centrales, mits de overheid zorgdraagt voor een 'gezond investeringsklimaat'. De Haagse regelgeving zou mega-investeringen door de stroomsector echter te riskant maken.

De stroomvoorziening in Nederland moet meer doorsnee-Europees worden, is het streven van EnergieNed. De zogenaamde 'brandstofmix' bestaat in de meeste Europese landen voor 30 à 40 procent uit kernenergie, voor 30 à 40 procent uit steenkool/bruinkool en voor minder dan 10 procent uit gas. EnergieNed streeft in Nederland ongeveer dezelfde brandstofmix als elders na. Nu is de Nederlandse mix nog 30 procent kolen en liefst 60 procent gas.

EnergieNed: ,,In Nederland is de stroomopwekking meer dan elders onderhevig aan de fluctuaties van de oliemarkten vanwege de koppeling van de gasprijs en de olieprijs.''

De verzuchting van de Nederlandse stroombazen komt niet uit de lucht vallen: met de goedkope import van vooral Duitse (bruinkool)stroom in Nederland is het binnen een paar jaar gedaan. Duitse elektriciteit zal in prijs stijgen ten gevolge van investeringen in oude én nieuwe centrales daar, zo luidt de prognose. Als Nederland niet zelf centrales bijbouwt en zijn peperdure 'gasafhankelijkheid' beperkt, zullen de productiekosten verder stijgen, waarschuwen de stroombedrijven.

Om de voorzieningszekerheid te garanderen, mikken de Nederlandse stroombazen op een uitbreiding van het nationale aanbod. Geen wonder dat EnergieNed bij het kabinet zijn beklag heeft gedaan over een tekort aan uitstootrechten. ,,Niet te strakke CO2-emissieplafonds'', is het pleidooi van EnergieNed. Als de stroomsector geen emissierechten extra krijgt toegewezen, is extra stroomproductie in Nederland onmogelijk. ,,Nederland moet niet als het ware het milieuprobleem exporteren door grootschalig elektriciteit te importeren.''

Ecofys-consultant Monique Voogt: ,,Het is een slim argument dat de stroombedrijven gebruiken. De periode van overcapaciteit, van overschotten aan goedkope elektriciteit, loopt inderdaad ten einde. Maar het is de vraag of het ministerie van vrom (volkshuisvesting, ruimtelijk ordening en milieubeheer) voor dat argument moet zwichten en zijn klimaatdoelstellingen vaarwel moet zeggen.'' Het gevecht tussen de energiebazen en de ministeries van vrom en economische zaken, die emissierechten toekennen, is in volle gang: eind maart moeten de EU-lidstaten Brussel laten weten hoe zij hun nationale CO2-reductie denken te halen.

De angst voor black-outs is één ding, de noodzaak dat Nederland zijn toevlucht zoekt tot 'grootschalig kolenvermogen' is iets anders, vindt Voogt. ,,Bij het verdelen van emissierechten hebben Vrom en Economische Zaken ten eerste niet alleen met de Nederlandse energiesector te maken, maar ook met andere nationale industrieën. Bovendien moet je het klimaatprobleem in Europees perspectief zien'', aldus de consultant. ,,Er zijn duurzamer opties denkbaar dan kolenstroom: energiebesparing en groenere opwekking van elektriciteit, zoals warmtekrachtkoppeling. Daarvoor heb je geen extra emissierechten nodig.''

Copyright: Goudsmit, Guido