Veiling CO2-rechten trekt speculanten, impact ongewis

Door Patrick Buis DOW JONES NIEUWSDIENST

AMSTERDAM (Dow Jones)--Vanaf 2013 wordt het Nederlands bedrijfsleven geconfronteerd met een extra kostenpost als betaald zal moeten worden voor CO2-uitstootrechten, maar de handel trekt ook speculanten aan, waardoor de uiteindelijke invloed op de resultaten moeilijk in te schatten is.

Daarnaast verwachten marktvolgers dat een economisch herstel zal bijdragen aan een verdere prijsstijging van CO2-rechten en wordt bedrijven veelal geadviseerd daarom ook nu reeds voorbereidingen te treffen.

Sinds de introductie van het Emission Trading Scheme (ETS) in 2005 op Europees niveau krijgen bedrijven, met name in de energiesector en bedrijven in de zware industrie, jaarlijks van hun overheden een hoeveelheid emissierechten toegewezen, elk recht vertegenwoordigt 1 ton CO2 uitstoot.

In het geval een bedrijf meer uitstoot dan het CO2-rechten heeft, konden bedrijven tot dusver emissierechten bijkopen van bedrijven die rechten overhadden. Nu is er in navolging op eerder veilingen in het Verenigd    Koninkrijk, Oostenrijk en Ierland, ook een veiling van emissierechten in Nederland op Europees niveau.

De energiesector krijgt vanaf 2013 niet langer gratis emissierechten toegewezen door de Nederlandse overheid en ook andere bedrijven zullen moeten gaan betalen voor een deel van hun uitstootrechten. "Het Nederlands bedrijfsleven ziet zich geconfronteerd met een enorme extra kostenpost, wat tot winnaars en verliezers zal leiden", zegt Jos Cozijnsen, een consultant in emissierechten en juridisch adviseur aan bedrijven, overheden en milieu organisaties.

In een opmaat naar 2013 veilde het agentschap van het Ministerie van Financien 15 april voor het eerst 4 miljoen CO2-emissierechten (EUA's), om ervaring op te doen.  Er werd in totaal op 16,74 miljoen rechten geboden, terwijl er slechts 4 miljoen beschikbaar waren. 60% van de EUA's werd voor EUR14,10 miljoen toegewezen aan Europese bedrijven die deelnemen aan het Emission Trading Scheme en 40% van de rechten aan overige geinteresseerden.

Volgens Cozijnsen betekent de grote interesse tijdens de veiling dat bedrijven, onder andere anticiperend op een economisch herstel en met het oog op 2013, toekomstgericht handelen, aangezien de rechten geldig zijn tot 2020.

Naast de bedrijven die verplicht aan het ETS deelnemen, was er ook een groot aantal andere partijen dat aan veiling deelnam, zegt Philip Hardwick, hoofd van de Noord-Europese milieu-divisie van JP Morgan, een van de door de overheid geselecteerde carbon dealers tijdens de veiling. Hij benadrukt dat naast het feit dat er vier keer zo veel biedingen waren dan er rechten geveild werden, deelnemers maximaal maar op 1 miljoen rechten mochten bieden.

In Nederland nemen circa 300 bedrijven verplicht deel aan het Europese ETS. Voor de periode 2008 - 2012 krijgen deze bedrijven jaarlijks ongeveer 85 tot 90 miljoen aan emissierechten toegewezen. Vanaf 2013 zal dit aantal op jaarbasis met 1,74% afnemen. Het resterende deel zal gratis blijven, maar niet voor de energiesector, die voor alle uitstoot zal moeten gaan betalen.

Dientengevolge zal de Nederlandse staat op Europees niveau vanaf 2013 jaarlijks 40 miljoen uitstootrechten veilen. Om ervaring op te doen veilt de overheid in de periode 2008 - 2012 16 miljoen rechten.

Kenners van de markt voorzien, naar mate er minder rechten beschikbaar komen en de prijs voor de CO2-rechten zal oplopen, een toename van het aantal deelnemers aan de handel in uitstootrechten, waarbij naast bedrijven in de energiesector en zware industrie, ook banken, handelshuizen, individuele handelaren, organisaties en particuliere beleggers uit winstoogmerk aan de handel zullen deelnemen.

In het geval een bedrijf als Nuon voor zijn uitstoot van CO2 in Nederland in 2009 alle rechten had moeten kopen had het energiebedrijf op grond van de veilingprijs van EUR14,10 per recht in totaal EUR169,91 miljoen moeten betalen, blijkt na een berekening op basis van voorlopige cijfers van de Europese Commissie over 2009. Energiebedrijf E.On, Essent en olieproducent Shell hadden achtereenvolgens EUR105,33 miljoen, EUR113,46 miljoen en EUR62,93 miljoen moeten betalen om de uitstoot van CO2 in Nederland te kunnen dekken.

Dit is volgens kenners van de markt echter een fractie van de prijs die in de nabije toekomst voor een uitstootrecht betaald zal moeten worden. Cozijnsen voorziet een prijsstijging tot ruim EUR20. Ook JP Morgan verwacht de komende jaren een rally in de prijs van CO2-emissierechten.

Volgens Maarten Neelis van Ecofys, een adviesbureau op het gebied van duurzame energievoorziening, zou de prijs voor een emissierecht echter nog veel hoger kunnen uitkomen. Er doen volgens hem afhankelijk van de verhouding tussen vraag en aanbod twee scenario's de ronde.

Tot dusver is de toewijzing echter zodanig dat het aantal toegewezen rechten overeenkomt met de daadwerkelijke uitstoot. Met de publicatie van voorlopige cijfers van de Europese Commissie over 2009 begin april werd echter duidelijk dat sprake is van een overschot. In 2009 kwam de emissie van CO2 door Europese bedrijven vanwege een afname van de economische activiteiten door de economische recessie uit op 1,7 miljard ton, in vergelijking tot 2,1 miljard ton in 2008.

Nadere bestudering van de data maakt duidelijk dat bijvoorbeeld olieproducent Shell in 2009 met ruim 713.000 ton CO2 onder de toegestane norm bleef. Verf- en chemieconcern AkzoNobel had in 2009 een bescheiden overschot in rechten voor ruim 40.000 ton CO2. Energiebedrijven E.On, Nuon en Essent hadden in 2009 echter te maken met tekorten van achtereenvolgens 1,2 miljoen ton, 4,3 miljoen ton en ruim 600.000 ton.

"In het geval de economie zich geleidelijk herstelt vanuit zijn huidige achterstandspositie zal voorlopig sprake zijn van een overschot in emissierechten, waardoor de prijsontwikkeling van de CO2-rechten voorlopig binnen de perken blijft", aldus Neelis. "Indien de economie een inhaalslag maakt kan de prijs echter aanzienlijk oplopen. Persoonlijk neig ik naar het eerste scenario", concludeert hij.

Cozijnsen is vrij pragmatisch over het effect van de voorziene prijsstijging van emissierechten op de bedrijfsresultaten van bedrijven in de energiesector en zware industrie. "Het klimaat kost geld en er zullen altijd winnaars en verliezers zijn", aldus de adviseur. Nu heb je bij aanschaf nog een kostenvoordeel, maar hoe langer je wacht des te hoger zullen de kosten zijn. De markt biedt nu kansen", zegt Cozijnsen.

Hoewel bedrijven over het algemeen weinig loslaten over hun CO2-beleidsvoering meldt staalproducent Corus via woordvoerder Lukas Burgering actief na te denken over hoe op de lange termijn de CO2-uitstoot te kunnen verminderen. Het bedrijf werkt in IJmuiden aan een nieuwe techniek die een doorbraak kan betekenen in de technologie van de ijzerproductie en de uitstoot van CO2 drastisch zal doen verminderen.

Shell-woordvoerder Wim van de Wiel meldt overigens nog niet te kunnen aangeven wat de gevolgen zullen zijn voor de bedrijfsresultaten en bedrijfsvoering van Shell. "Omdat de raffinaderijen in Europa hun kosten niet kunnen doorberekenen aan klanten en om concurrentievervalsing te voorkomen, zal Shell na 2013 nog wel aanspraak kunnen maken op gratis rechten", aldus de woordvoerder.

Al met al verwacht Cozijnsen niet dat de extra kosten die bedrijven zullen moeten maken om hun CO2-uitstoot te dekken doorslaggevend zullen zijn voor de bedrijfsresultaten van een onderneming. "De prijs van een CO2-emissierecht is slechts een van de factoren die de winst van een bedrijf bepaalt", aldus Cozijnsen.

Efficiente en goed georganiseerde veilingen, zoals de veiling van de Nederlandse staat van 15 april j.l., dragen volgens Hardwick van JP Morgan qua prijsontwikkeling dan ook bij aan het beheersbaar houden van het effect van deze extra kostenpost op de bedrijfsresultaten van ondernemingen.

De koers van een CO2 emissierecht noteert woensdag 28 april 2010 EUR15,04.

Door Patrick Buis; Dow Jones Nieuwsdienst +31-20-571-52-01; patrick.buis@dowjones.com

(END) Dow Jones Newswires