Europese Commissie presenteert omvattend Klimaatpakket: duidelijk lange termijn signaal, maar nog niet geheel dichtgetimmerd [25/1] Op 23 januari presenteerde de Europese Commissie voorstellen om het Europees Emissiehandelssysteem vanaf 2013 te wijzigen, met het doel het efficiënter, eerlijker, competitiever, en EU-breed meer af te stemmen [harmoniseren] en tevens uit te breiden en te kunnen koppelen aan andere systemen (Japan VS, Australië). Zie hier voor het compleet pakket.

Emissiehandel gereedmaken voor lange termijn en een mondiale aanpak.
Het Emissiehandels-voorstel is onderdeel van een uitgebreid pakket van voorstellen om voor de langere termijn Europees klimaatbeleid mogelijk te maken. De EU heeft eerder besloten dat ze sowieso haar emissies in 2020 20% wil terugbrengen onder het niveau van 1990. Als de andere industrielanden en ontwikkelingslanden meedoen in een nieuw klimaatakkoord voor na 2012 wil de EU haar emissies 30% terugbrengen. Op de Klimaattop op Bali, in december 2007 is afgesproken onderhandelingen te starten voor een nieuw internationaal klimaatakkoord. Industrielanden streven naar een gezamenlijke reductie tussen 25 en 40% in 2020. Daar zit het voorstel van 30% tussenin. Er is een opening geschapen voor de VS, zodat de volgende president zo bij de onderhandelingen aan kan schuiven. 

Kosten beperkt gehouden
De Commissie heeft berekend dat 20% reductie ten opzichte van 1990 neerkomt op een reductie van 14% t.a.v 2005. Dat kan behaald kan worden door de emissiehandels-sectoren 21% te korten t.o.v. 2005. De niet aan emissiehandel deelnemende bedrijven en sectoren – van huishoudens en verkeer tot landbouw - moeten de emissies terugbrengen met 10% t.o.v. 2005. Voor Nederland wordt dan 16% minder. Overigens moeten de 2020-doelen geleidelijk gehaald worden. Elk jaar gaat er 1,74 % van de emissieruimte voor bedrijven af (ook na 2020 gaat er jaarlijks 1,74% van af!). Dat betekent dat de 21% korting in 2020 eigenlijk neerkomt op 11,5% ten opzichte van de emissieruimte van 2008-2012. De Commissie stelt dat het hele pakket de burger € 3 per week kost of “6 keer een volle tank”, aldus Commissievoorzitter Barroso (0,5% van het BNP). De Commissie zegt dat de kosten beperkt konden worden gehouden omdat de import van energie 50 miljard minder kost (0,3% van het BNP), omdat de EU meer energie bespaart en meer duurzaam opwekt. 

Breed pakket  Het pakket om deze doelstellingen binnen bereik te krijgen bestaat naast emissiehandel uit: Bindende CO2-doelstellingen voor EU-landen voor de sectoren en bedrijven die niet onder emissiehandel vallen; Bindende doelstellingen per land voor het aandeel duurzame energie; de EU-doelstelling is 20% in 2020. Voor Nederland wordt dat 14%. Dat is een lastige opgave; nu is dat aandeel 2,4%. Op nationaal niveau kan gehandeld worden in groencertificaten; Het aandeel biobrandstof voor motorvoertuigen moet in 2020 10% zijn.

• Europese Regelgeving en vergunningverlening om CO2-opslag mogelijk te maken en een Stimuleringsregeling voor CO2-opslag;
• Staatssteun-regels voor klimaatprojecten versoepelen.
• De ‘Nieuwe EU Lidstaten’ zullen een groter aandeel emissierechten mogen veilen zodat men daar meer kan investeren in schone technologie.
• De meeste onderdelen van het pakket moeten nog verder uitgewerkt worden. En ze zullen worden afgestemd met de Europese regeringen en het Europees Parlement. De Commissie wil het pakket in de loop van 2009 aangenomen zien te krijgen. 

Meer harmonisatie en meer veilen 
De Commissie wil geleidelijk overgaan tot een centraler allocatie van emissierechten op EU-basis. Ze stelt daarom voor vanaf 2013 CO2-plafonds vast te stellen voor hele EU-sectoren. Er komt dus geen Derde Nationaal Allocatieplan. Bijvoorbeeld voor de EU-papiersector een gelijk percentage emissierechten minder.Ze wil ook meer gebruik maken van veiling, waarbij Lidstaten 20% van de opbrengst van de veiling mogen besteden aan klimaatbeleid (van CO2-opslagen onderzoek, tot duurzame energie en bosbescherming). De energiebedrijven moeten vanaf 2013 alle emissierechten die ze nodig hebben om de emissierechten af te dekken kopen op een veiling of de CO2-markt. De industrie zal in 2013 30% van de benodigde emissierechten op een veiling moeten kopen. Dat percentage wordt jaarlijks vergroot. 

Hoewel op de noodzaak van veilen en de mate waarvan de Commissie er gebruik van wil maken heel wat op af is te dingen lijkt dat een gepasseerd station. De politiek wil een einde maken aan de winsten die de energiebedrijven de afgelopen jaren maakten door de waarde van de gratis verkregen emissierechten door te bereken aan de klant. De stroomprijs zal hierdoor evenwel niet dalen. Energiebedrijven lijken er in te berusten, omdat ze veilingkosten in de stroomprijs zullen doorberekenen. Sommigen vrezen evenwel dat banken op de veiling wel eens een grote slag kunnen slaan en de rechten dan duur aan de energiebedrijven door kunnen verkopen.  

Meer oog voor ‘level playing field’ voor de industrie
Voor de energie-intensieve industrie komt een aparte regeling. Uiterlijk in 2011 wil de Europese Commissie beoordelen of n welke de industrie last heeft van oneerlijke concurrentie op de wereldmarkt. Als dat zo is kan ze gratis emissierechten blijven krijgen. Staal- en aluminiumproducenten en de chemie denken maken een grote kans te maken.De industrie die daar minder last van concurrentie of waarvan de concurrentie (in de VS, China etc) ook CO2-verplichtingen en dus CO2-kosten heeft, moet wel naar een veiling.Bovendien zullen importeurs van goederen uit landen waar de industrie geen vergelijkbare CO2-plafonds heeft, emissierechten moeten overleggen: zogenaamde ‘future allowance import requirement'. Als dat niet gebeurt leidt dat volgens de Commissie tot 'carbon leakage'. Ook met deze heffingen aan de grens is het bedrijfsleven niet blij. Maar ook binnen de Commissie is onenigheid. De Handelscommissaris is er mordicus tegen; hij denkt dat het niet door de WTO-regels heen komt 

Benchmarken alternatief voor veilen.
Hoe het toe blijven kennen van gratis emissierechten aan de industrie dan plaatsvindt moet nog op EU-niveau bepaald worden. Dat zou misschien op basis van benchmarking kunnen (d.w.z. x ton CO2 per x ton product). Om een alternatief te bieden voor veiling doet o.m. CEFIC [chemiekoepel] haar best om CO2-benchmarks te leveren [x kg CO2/kg product]; maar dan niet voor alle producten,maar meer voor een gemiddelde van een aantal type producten om het werkbaar te houden. CEFIC zal hier haast mee moeten maken, wil ze de veiling nog van de baan krijgen. Het VNO-NCW heeft al verklaard het niet eens met het voorstel om de gratis verstrekking van emissierechten voor de energiebedrijven al in 2020 te beëindigen. Het stelt dat dat geld bij bedrijven weghaalt, die dan geen milieu-investeringen kunnen doen Evenmin kan men de extra kosten doorberekenen. De Nederlandse regering vindt het terecht dat bedrijven moeten gaan betalen voor de emissies; en energiebedrijven belasten nu de gratis verstrekte emissierechten door aan de klant. 

Een aantal onderdelen van het wijzigingsvoorstel emissiehandel:

1. Kleine installaties [<25 MW, ,<10.000 ton CO2] mogen uit het systeem, als er ander CO2-maatregelen voor gelden;
2. Het systeem wordt uitgebreid met o.a: aluminium, amonia-productie en meer producten in de chemie, zoals gips en magnesium. Er vallen meer broeikasgassen onder: N2O en PFK's; de hele keten van CO2-afvang, -transport tot CO2-opslag valt onder emissiehandel; de uitbreiding en inperking m.b.t. de ‘kleintjes’ leidt tot ee uitbreiding van het systeem met 6%, 130 Mton t.o.v. 2012.
3. Er moet een EU-voorziening komen dat emissierechten worden verstrekt voor projecten waarin emissies worden bespaard ['harmonised rules for projects that reduce emissions'], buiten ETS-situaties [domestic offsets]; dus restwarmteprojecten bijvoorbeeld of klimaatneutrale glastuinbouw en kantoren;
4. Het gebruik van cdm- en JI-credits in het emissiehandelssysteem (nu voor NL 10%) hangt af van internationale klimaat-afspraken: ofwel doen de grote ontwikkelingslanden mee?. Blijft het bij 20% dan mogen alle reeds afgegeven CDM-certificaten worden gebruikt en va de meest arme ontwikkelingslanden. Wordt de reductie-afspraak groter, dan mag de helft van de toename worden afgedekt met CDM en JI. Handelaren wijzen deze onzekerheid af; maar daarmee veronachtzaamt men het belang van een scherper internationaal akkoord; landen mogen  de emissies van de niet-emissiehandel sectoren met CDM-credits afdekken tot 3% van de emissies in 2005. De Commissie wil eenvoudigweg dat meer wordt geïnvesteerd in duurzame energie in de EU.
5. Voor nieuwe bedrijven wordt een reservepotje gemaakt, 5% van het totaal, dus 90 Mton; die zal deels worden geveild (energiesector) of gratis worden toegekend;
6. Vanaf 2013 mogen bedrijven emissierechten bij CO2-opslag behouden'.; een industrieel bedrijf als petrochemie, staal of kunstmestfabriek houdt zijn [deels gratis] verkregen emissierechten. Een energieproductiebedrijf hoeft dan geen of minder emissierechten op de markt of veiling bij te kopen;.

Ontwikkelingen in VS
Zoals boven gemeld kan de 'carbon leakage' voorziening betrekking hebben op de VS. Interessant is dat de Milieucommissie in de Senaat juist de Warner-Lieberman Bill heeft geaccepteerd. Dat wetsvoorstel bevat een emissiehandelssysteem, waarin, net als in het EU-voorstel een regel staat dat importeurs van goederen uit landen zonder CO2-plafonds voor bedrijven emissierechten moeten overleggen. Warner-Lieberman schrijft echter voor dat die regel pas  van kracht wordt als na 10 jaar onderhandelen blijkt dat een akkoord met dat land [bijv. China] over CO2-normen niet haalbaar is. Die tijdsregel is opgenomen om de sanctie in overeenstemming met het WTO te laten zijn. 

Tot slot
De Nederlandse regering kan met het pakket leven; de EU-doel is lager dan de Nederlandse inzet van 30%. De 16% reductie van de niet emissiehandelssectoren ligt ook onder de eigen plannen. De duurzame energie-taak is fors. Wellicht kan deze bekostigd worden met een deel van de veiling-opbrengst en de opbrengst van credits van de nieuwe ‘domestic offsets’ of JI-projecten in Nederland.
De milieubeweging vindt dat de EU voor 30% had moeten gaan, maar is blij met de steun voor duurzame energie en dat het gratis toedelen van emissierechten wordt afgeschaft.
Het bedrijfsleven vindt het allemaal te duur worden voor bedrijven, maar erkent wel dat de Commissie de concurrentie-verschillen t.o.v. Amerika en ook China en India serieus neemt. De industrie hoopt daarom een algehele veiling nog af te kunnen wenden. 

jc@emissierechten.nl