Brinkhorst wil 'windfall profits' CO2-handel van energiebedrijven in allocatieplan aanpakken (21 mrt)
Minister Brinkhorst van Economische Zaken heeft vandaag de Tweede Kamer de onderzoeksresultaten van de Dienst Toezicht Energie (DTe) en ECN toegestuurd. Daaruit bleek dat de windfall profits door de emissiehandel voor 2005 nog meevallen, omdat de meeste electriciteit voor 2005 al in 2004 verkocht was; toen was er nog amper invoed van de CO2-markt. En de CO2-prijs is in 2005 ten opzichte van 2004 fors is gestegen (van € 9 in juni 2004 naar wel € 30 in juni 2005). De 4 grote energiebedrijven - Essent, Nuon, Eneco en Delta - hebben daar in 2005 € 19 miljoen mee verdiend. Het onderzoek stelt dat ditt cijfer een grote foutmarge kent: tot wel 50% hoger of lager. Over de winsten moeten de bedrijven wel nog belasting betalen.
De instituten verwachten dat de energiebedrijven over de verkochte stroom in 2006 veel meer winst zullen maken, door de CO2-prijs (nu € 27/ton) op de stroomprijs te zetten. Men denkt aan honderden miljoenen euro's De grote energiebedrijven hebben de emissierechten (voor circa 95% van hun emissies) gratis gekregen; men had er geld mee kunnen verdienen door deze niet voor de emissies te gebruiken maar te verkopen. Dat noemt men 'opportunity cost'.
" Dit is voor mij een reden om het probleem van de “windfall profits van de elektriciteitsproductiebedrijven” in het kader van het volgende allocatieplan 2008-2012 aan te pakken", zo schrijft de minister in zijn brief..
Zie ook: Windfall profits: Europese Commissie richt Commisie op (6/3)
In het concept allocatieplan 2008-2012 dat in april uitkomt, zal hij een besluit nemen. Hij onderzoekt de volgende opties voor de korte termijn (zie brief):
"De elektriciteitsproductiebedrijven krijgen minder rechten dan alleen op basis van hun historische emissies het geval zou zijn geweest. De daarmee vrijkomende rechten komen ten goede aan de industriële deelnemers die vallen onder het EU ETS ter gedeeltelijke compensatie van de elektriciteitsprijsverhoging. Via deze optie dalen de windfall profits van de elektriciteitsproductiebedrijven en hoeven de grootgebruikers minder rechten te kopen.
De elektriciteitsproductiebedrijven krijgen minder rechten dan op basis van hun historische emissies. Een deel van de rechten gaat conform de andere optie naar de industriële bedrijven. Daarnaast wordt nog een deel van hun rechten verkocht of geveild. Over de besteding van de opbrengst dient nog nader overleg plaats te vinden".
Voor de lange termijn wil hij een geharmoniseerde aanpak binnen Europa. De conclusie is dat elk land voor zichzelf een oplossing moet zoeken, aangezien elke lidstaat een verschillend productiepark heeft.
Dat noemt men ‘opportunity cost’. Om deze gemiste winst toch te behalen, men zet de waarde van die emissierechten per opgewekte kWh bovenop de stroomprijs. En omdat de stroommarkt te weinig concurrerende spelers kent, betaalt iedereen die extra kosten.
Ik ben het er overigens niet geheel mee eens dat de emissierechten worden gezien als ‘opportity cost’. Immers, de rechten zijn gegeven om (90--95% van) de emissies mee af te dekken. En op de balans van een stroombedrijf staan tegenover de emissierechten ('assets') de emissies die afgedekt moeten worden ('liability'). Op de Jaarrekening van een bedrijf is er dus veelal een negatieve balans en geen ‘opportunity cost’. De fiscus zal deze nagatieve waarde in dat geval niet belasten.
Zo heeft bijvoorbeeld Zweden al een belastingheffing ingevoerd om de windfall profits van kerncentrales en waterkrachtcentrales af te romen. Brinkhorst heeft over het onderwerp intensief contact gehad met zijn Duitse collega, zo schrijft hij. "Ik heb geprobeerd met Duitsland, als onze voornaamste concurrent, te zoeken naar een gemeenschappelijke aanpak. Er zijn duidelijke aanwijzingen dat de Duitse regering de rechten aan de elektriciteitsproducenten voor de volgende periode wil gaan korten." En voor Nederland gaat het dezelfde kant uit, zo is de teneur van zijn brief. Volgens onderzoekers is een korting van 10-20% al werkzaam en haalbaar voor energiebedrijven.
Ondanks de ophef over de windfall profits is Brinkhorst tevreden over het Europese emissiehandelssysteem. "Ondanks alle kinderziektes ben ik van mening dat het een kosteneffectieve methode is om de Europese Kyoto-doelstellingen te realiseren", schrijft hij. Brinkhorst benadrukt dat er in Europees verband tijdig gepraat moet worden over de situatie na 2012. De huidige onduidelijkheid daarover leidt tot uitstel van investeringsbeslissingen en creërt een "ongelijk level playing field". Bovendien moet Europa dan tot een gezamenlijke oplossing komen voor de windfall profits.
EnergieNed is tegenstander van minder alloceren aan de energiesector; men vindt de 'windfall' getallen nogal meevalen en zegt dat de indyustrie, die relatief 'ruimer' gealloceerd is dan de energiesector in 2005 honderden miljoenen Euro's heeft verdiend aan de verkoop van rechten. EnergieNED vindt veilen van rechten eerlijker.
VNO-NCW, houdt haar commentaar beperkt; men hoort ook de industrie klagen over emissiehandel, over de krappe allocatie en de hode stroomprijzen.