De uitspraak in de zaak van Greenpeace namens Bonaire tegen de Staat is toch anders dan verwacht. Naast dat NL natuurlijk wel meer moet doen aan adaptatie specifiek voor Bonaire, en meer rekening moet houden met de belangen van de bewoners, stelt de rechter ook eisen aan emissiereductie.
NL heeft, met de EU, internationaal gezien, het meest ambitieuze klimaatbeleid, in lijn met 1,5 graden naar 0 in 2050. Volgens het vonnis van rechtbank Den Haag wil de rechter toch zien dat NL een verplicht CO2-doel van -43% tov 2019 in 2030 hanteert, en wil zien of -55% t.o.v. 1990 daar aan voldoet. De staat hoeft de emissies niet eerder naar 0 te brengen, wat Greenpeace wel had geëist.
De staat voert aan dat ‘Voor de periode tot 2030 de emissieruimte is gekwantificeerd door middel van het EU ETS1 en EU ETS2’. Nu nog meerekenen in het nationaal beleid en de Klimaatwet.
Resterend CO2-budget: wel aangeven, niet verplicht
Nederland moet een resterend CO2-budget voor de NL economie in de Klimaatwet vaststellen naar ‘netto 0’ in 2050. De rechtbank haalt het vonnis van het Europees Hof EVRM t.a.v. de KlimaSeniorinnen-Zwitserland aan: wat “keuze tussen mogelijke maatregelen betreft, hebben lidstaten een ruime beleidsvrijheid” (r.o.21). De CO2-doelen moeten als verplichting in de Klimaatwet. Een verplicht koolstofbudget hoeft niet. De rechter haalt de afspraak van de EU van december 2025 aan, dat 5% van het EU CO2-doel van 2040 met internationale credits (zgn Artikel 6 credits) mag worden gehaald (r.o. 5.32). Daarnaast mag 5% van nationale verplichting na 2030 via carbon credits. Zodra dit in de Europese Klimaatwet staat, mag NL daar dus van gebruik maken.
‘Netto 0 in 2050
En NL moet dus een resterend CO2-budget voor de NL economie vaststellen naar ‘netto 0’ in 2050. Onder netto zal mijn inziens rekening gehouden moeten worden met de reducties via het EU #ETS (is al -62% in 2030) en carbon removals en internationale Artikel 6 carbon credits, volgens het afgesproken EU 2040 pakket voor de EU Klimaatwet. Bij de 5% kans op het halen van het Klimaatdoel heeft het PBL daar nog geen rekening mee gehouden. De staat voert ETS wel aan ‘Voor de periode tot 2030 is de emissieruimte gekwantificeerd door middel van (de combinatie van) het EU ETS1 en EU ETS2’ (r.o. 11.6.5). Dat is winst. Nu nog meerekenen in nationaal beleid en het (gezamenlijk) CO2-budget. Voor bedrijven heeft het ETS namelijk ‘vrijwarende werking’: d.w.z. geen reductieverplichting per bedrijf (zie mijn artikel in het NTE).
Bonaire zou wat reducties betreft geholpen zijn door prioriteit te geven aan emissie-maatregelen die ook helpen bij mondiale afkoeling: methaanreductie en koolstofvastlegging. En herstel van mangrove beschermt de kust en legt koolstof vast.
Luchtvaart en zeescheepvaart.
Problematisch wordt het verplichten van reducties in internationale luchtvaart en zeescheepvaart. Binnen de EU vallen de CO2-emissies in het ETS. Internationaal verwijst het Klimaatverdrag naar ICAO en IMO.
Benieuwd hoe het kabinet Jetten dit oppakt, want de rechter “constateert dat de Nederlandse regelgeving op het gebied van het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen op belangrijke punten niet voldoet aan de minimumnormen die in VN-verband zijn overeengekomen” en daarom in strijd is met Artikel 8 van het EVRM. Het moet binnen 18 maanden worden opgepakt. Belangrijk te letten op wat er dan in de Europese Klimaatwet is opgenomen.
Reacties
Klimaatactiviste Melraney Bomba spreekt van opluchting én nieuwe energie om de komende achttien maanden druk te blijven uitoefenen op de overheid. “Ik voel het als een overwinning voor iedereen, niet alleen voor Bonaire,”
Staatssecretaris Eddie van Marum zegt dat het kabinet de uitspraak van de rechtbank over het klimaatbeleid richting Bonaire grondig gaat bestuderen. “Met mijn collega’s van IenW en KGG zullen we zo snel mogelijk duiding geven wat dit precies van ons vraagt”.